рд▓реЛ рджреЛрд╕реНрддреЛрдВ,┬аaffairscloud.com┬ардореЗрдВ рдЖрдкрдХрд╛ рд╕реНрд╡рд╛рдЧрдд рд╣реИред рд╣рдо рдпрд╣рд╛рдВ рдЖрдкрдХреЗ рд▓рд┐рдП 14,15 & 16 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023┬ардХреЗ рдорд╣рддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг рдХрд░рдВрдЯ рдЕрдлреЗрдпрд░реНрд╕ рдХреЛ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рдЕрдЦрд╝рдмрд╛рд░реЛрдВ рдЬреИрд╕реЗ рдж рд╣рд┐рдВрджреВ, рдж рдЗрдХреЛрдиреЙрдорд┐рдХ рдЯрд╛рдЗрдореНрд╕, рдкреАрдЖрдИрдмреА, рдЯрд╛рдЗрдореНрд╕ рдСрдл рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛, рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛ рдЯреБрдбреЗ, рдЗрдВрдбрд┐рдпрди рдПрдХреНрд╕рдкреНрд░реЗрд╕, рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕ рд╕реНрдЯреИрдВрдбрд░реНрдб,рдЬрд╛рдЧрд░рдг рд╕реЗ рдЪреБрди рдХрд░рдХреЗ рдПрдХ рдЕрдиреВрдареЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдкреЗрд╢ рдХрд░рддреЗ рд╣реИрдВред рд╣рдорд╛рд░реЗ┬аCurrent Affairs┬ард╕реЗ рдЖрдкрдХреЛ рдмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ, рдмреАрдорд╛, рдпреВрдкреАрдПрд╕рд╕реА, рдПрд╕рдПрд╕рд╕реА, рд╕реАрдПрд▓рдПрдЯреА, рд░реЗрд▓рд╡реЗ рдФрд░ рдЕрдиреНрдп рд╕рднреА рдкреНрд░рддрд┐рдпреЛрдЧреА рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛рдУрдВ рдореЗрдВ рдЕрдЪреНрдЫреЗ рдЕрдВрдХ рдкреНрд░рд╛рдкреНрдд рдХрд░рдиреЗ рдореЗрдВ рдорджрдж рдорд┐рд▓реЗрдЧреА
NATIONAL AFFAIRS
рдЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓–рд╣рдорд╛рд╕┬ардпреБрджреНрдз: рднрд╛рд░рдд┬ардиреЗ┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ард╕реЗ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЛ┬ардирд┐рдХрд╛рд▓рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП ‘рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардЕрдЬрдп‘ рд╢реБрд░реВ┬ардХрд┐рдпрд╛
11 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023 рдХреЛ, рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░ (GoI) рдХреЗ рд╡рд┐рджреЗрд╢ рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MEA) рдиреЗ рдЪрд▓ рд░рд╣реЗ 2023 рдЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓-рд╣рдорд╛рд╕ рдпреБрджреНрдз рдХреЗ рдмреАрдЪ рдЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓ рд╕реЗ рднрд╛рд░рддреАрдп рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ рдХреЛ рд╡рд╛рдкрд╕ рд▓рд╛рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдПрдХ рдкреНрд░рддреНрдпрд╛рд╡рд░реНрддрди рдЕрднрд┐рдпрд╛рди ‘рдСрдкрд░реЗрд╢рди рдЕрдЬрдп’ рд╢реБрд░реВ рдХрд┐рдпрд╛ред
- рдЗрд╕┬ардСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардХрд╛┬ардЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ардореЗрдВ┬ардЙрди┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреА┬ард╕рд╣рд╛рдпрддрд╛┬ардХрд░рдирд╛┬ард╣реИ┬ардЬреЛ┬арднрд╛рд░рдд┬ард▓реМрдЯрдирд╛┬ардЪрд╛рд╣рддреЗ┬ард╣реИрдВред
рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐:
i.2023 рдЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓-рд╣рдорд╛рд╕┬ардпреБрджреНрдз┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ардФрд░┬ард╣рдорд╛рд╕┬ардХреЗ┬ардиреЗрддреГрддреНрд╡┬ард╡рд╛рд▓реЗ┬ардлрд┐рд▓рд┐рд╕реНрддреАрдиреА┬ардЖрддрдВрдХрд╡рд╛рджреА┬ард╕рдореВрд╣реЛрдВ┬ардХреЗ┬ардмреАрдЪ┬ард╕рдВрдШрд░реНрд╖┬ард╣реИ
ii.рд╕рдВрдШрд░реНрд╖ 7 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023 рдХреЛ┬ард╢реБрд░реВ┬ард╣реБрдЖ┬ардЬрдм┬ардЧрд╛рдЬрд╛┬ард╕реНрдерд┐рдд┬ард╣рдорд╛рд╕┬ардЖрддрдВрдХрд╡рд╛рджрд┐рдпреЛрдВ┬ардиреЗ┬ардЧрд╛рдЬрд╛┬ардкрдЯреНрдЯреА┬ард╕реЗ┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ардкрд░┬ардЖрдХреНрд░рдордг┬ардХрд┐рдпрд╛ред
iii.7 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░┬ардХреЛ┬ардпреБрджреНрдз┬ард╢реБрд░реВ┬ард╣реЛрдиреЗ┬ардХреЗ┬ардмрд╛рдж┬ардПрдпрд░┬ардЗрдВрдбрд┐рдпрд╛┬ардФрд░┬ардЕрдиреНрдп┬ардПрдпрд░рд▓рд╛рдЗрдиреЛрдВ┬арджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ард╕реЗ┬ардЕрдкрдиреЗ┬ард╕рднреА┬ард╡рд╛рдгрд┐рдЬреНрдпрд┐рдХ┬ардкрд░рд┐рдЪрд╛рд▓рди┬ардХреЛ┬ардирд┐рд▓рдВрдмрд┐рдд┬ардХрд░рдиреЗ┬ардХреЗ┬ардмрд╛рдж┬ардСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардЕрдЬрдп┬ард▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред
рдиреЛрдЯ: рдЕрдиреБрдорд╛рди┬ардХреЗ┬ардореБрддрд╛рдмрд┐рдХ, рд▓рдЧрднрдЧ 18,000 рднрд╛рд░рддреАрдп (рдЫрд╛рддреНрд░реЛрдВ┬ардФрд░┬арджреЗрдЦрднрд╛рд▓┬ардХрд░рдиреЗ┬ард╡рд╛рд▓реЛрдВ┬ард╕рд╣рд┐рдд) рд╡рд░реНрддрдорд╛рди┬ардореЗрдВ┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ардореЗрдВ┬ард░рд╣┬ард░рд╣реЗ┬ард╣реИрдВред
рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардЕрдЬрдп:
i.рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардХреЛ┬ард╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдЬрдирдХ┬ардмрдирд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП, рднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЛ┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ард╕реЗ┬арднрд╛рд░рдд┬ард▓рд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ард╡рд┐рд╢реЗрд╖┬ардЪрд╛рд░реНрдЯрд░┬ардЙрдбрд╝рд╛рдиреЗрдВ┬ардЖрдпреЛрдЬрд┐рдд┬ардХреА┬ардЧрдИ┬ард╣реИрдВред
ii.рднрд╛рд░рддреАрдп┬арджреВрддрд╛рд╡рд╛рд╕┬ардиреЗ┬ардкреНрд░рддреНрдпрд╛рд╡рд░реНрддрди┬ардкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛┬ардХреА┬ард╢реБрд░реБрдЖрдд┬ардХреЛ┬ардЪрд┐рд╣реНрдирд┐рдд┬ардХрд░рддреЗ┬ард╣реБрдП, рдкрдВрдЬреАрдХреГрдд┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЗ┬ардкрд╣рд▓реЗ┬ардмреИрдЪ┬ардХреЛ┬ардИрдореЗрд▓┬ардХрд┐рдпрд╛┬ард╣реИред┬ардЗрди┬ардЖрдЧрд╛рдореА┬ардЙрдбрд╝рд╛рдиреЛрдВ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ард╕рдВрджреЗрд╢┬ардЙрдЪрд┐рдд┬ард╕рдордп┬ардкрд░┬арднреЗрдЬ┬арджрд┐рдП┬ардЬрд╛рдПрдВрдЧреЗред
рд╕рдХреНрд░рд┐рдп┬ардЙрдкрд╛рдп:
i.‘рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардЕрдЬрдп’ рд╢реБрд░реВ┬ардХрд░рдиреЗ┬ард╕реЗ┬ардкрд╣рд▓реЗ, рд╡рд┐рджреЗрд╢┬ардордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп┬ардиреЗ┬ард╕реНрдерд┐рддрд┐┬ардХреА┬ардирд┐рдЧрд░рд╛рдиреА┬ардХрд░рдиреЗ┬ардФрд░┬ардЬрд╛рдирдХрд╛рд░реА┬ардФрд░┬ард╕рд╣рд╛рдпрддрд╛┬ардкреНрд░рджрд╛рди┬ардХрд░рдиреЗ┬ардореЗрдВ┬ардорджрдж┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП 24 рдШрдВрдЯреЗ┬ардХрд╛┬ардирд┐рдпрдВрддреНрд░рдг┬ардХрдХреНрд╖┬ард╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд┬ардХрд┐рдпрд╛ред
ii.рдирд┐рдпрдВрддреНрд░рдг┬ардХрдХреНрд╖┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ардФрд░┬ардлрд┐рд▓рд┐рд╕реНрддреАрди┬ардореЗрдВ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреА┬ард╕рдВрдЦреНрдпрд╛, рдЙрдирдХреЗ┬ард╡рд░реНрддрдорд╛рди┬ард╕реНрдерд╛рди┬ардФрд░┬ардЙрди┬ард╕реНрдерд╛рдиреЛрдВ┬ард╕реЗ┬ардмрд╛рд╣рд░┬ардЬрд╛рдиреЗ┬ардХреА┬ардЙрдирдХреА┬ардЗрдЪреНрдЫрд╛┬ардХрд╛┬ардЖрдХрд▓рди┬ардХрд░реЗрдВрдЧреЗред
рд╕рдорд░реНрдкрд┐рдд┬ард╣реЗрд▓реНрдкрд▓рд╛рдЗрди:
i.рддреЗрд▓┬ардЕрд╡реАрд╡ (рдЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓) рдореЗрдВ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬арджреВрддрд╛рд╡рд╛рд╕┬ардиреЗ 24 рдШрдВрдЯреЗ┬ардХреА┬ардЖрдкрд╛рддрдХрд╛рд▓реАрди┬ард╣реЗрд▓реНрдкрд▓рд╛рдЗрди┬ард╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд┬ардХреАред
ii.рд░рд╛рдорд▓реНрд▓рд╛ (рдлрд┐рд▓рд┐рд╕реНрддреАрди) рдореЗрдВ┬арднрд╛рд░рдд┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐┬ардХрд╛рд░реНрдпрд╛рд▓рдп┬ардиреЗ 24 рдШрдВрдЯреЗ┬ардХреА┬ардЖрдкрд╛рддрдХрд╛рд▓реАрди┬ард╣реЗрд▓реНрдкрд▓рд╛рдЗрди┬арднреА┬ард╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд┬ардХреАред
iii.рджреВрддрд╛рд╡рд╛рд╕┬ардиреЗ┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ардореЗрдВ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЛ┬ардЗрд╕┬ард▓рд┐рдВрдХ┬ардкрд░┬арджреВрддрд╛рд╡рд╛рд╕┬ардХреЗ┬ард╕рд╛рде┬ардкрдВрдЬреАрдХрд░рдг┬ардХрд░рдиреЗ┬ардХреА┬арднреА┬ардпрд╛рдж┬арджрд┐рд▓рд╛рдИ: https://indebassyisrael.gov.in/whats?id=dwjwbред
рднрд╛рд░рдд┬ардХреА┬ардЕрдиреНрдп┬ардирд┐рдХрд╛рд╕реА┬ардкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛рдПрдБ:
рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардХрд╛рд╡реЗрд░реА (2023):
рдпрд╣┬ард╕реВрдбрд╛рди┬ардореЗрдВ┬ард╕рдВрдХрдЯ┬ардХреЗ┬ардЬрд╡рд╛рдм┬ардореЗрдВ┬ард╕реВрдбрд╛рди┬ардореЗрдВ┬ардлрдВрд╕реЗ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЛ┬ардирд┐рдХрд╛рд▓рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП 24 рдЕрдкреНрд░реИрд▓, 2023 рдХреЛ GoI рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ард╢реБрд░реВ┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардПрдХ┬ардмрдЪрд╛рд╡┬ардЕрднрд┐рдпрд╛рди┬ард╣реИред
рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬арджреЛрд╕реНрдд (2023):
i.рдЗрд╕реЗ 6 рдлрд░рд╡рд░реА, 2023 рдХреЛ┬арддреБрд░реНрдХрд┐рдпреЗ┬ардФрд░┬ард╕реАрд░рд┐рдпрд╛┬ардореЗрдВ┬ардЖрдП┬арднреАрд╖рдг┬арднреВрдХрдВрдк┬ардХреЗ┬ардмрд╛рдж┬ардлрдВрд╕реЗ┬ард╣реБрдП┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЛ┬ард╡рд╛рдкрд╕┬ард▓рд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ард▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред
ii.рдЗрд╕реЗ┬ардЦреЛрдЬ┬ардФрд░┬ардмрдЪрд╛рд╡ (SAR) рдкреНрд░рдпрд╛рд╕реЛрдВ┬ардХреЗ┬ард╕рд╛рде-рд╕рд╛рде┬ардЪрд┐рдХрд┐рддреНрд╕рд╛┬ард╕рд╣рд╛рдпрддрд╛┬ардХреЗ┬ард╕рдВрджрд░реНрдн┬ардореЗрдВ┬ардЖрд╡рд╢реНрдпрдХ┬ард╕рд╣рд╛рдпрддрд╛┬ардкреНрд░рджрд╛рди┬ардХрд░рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ард▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред
рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардЧрдВрдЧрд╛ (2022):
рдпрд╣┬ардпреВрдХреНрд░реЗрди┬ардкрд░┬ард░реВрд╕реА┬ардЖрдХреНрд░рдордг┬ардХреЗ┬ардмрд╛рдж┬ардпреВрдХреНрд░реЗрди┬ардореЗрдВ┬ардлрдВрд╕реЗ┬арднрд╛рд░рддреАрдпреЛрдВ┬ардХреЛ┬ард╡рд╛рдкрд╕┬ард▓рд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП GoI рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ард╢реБрд░реВ┬ардХреА┬ардЧрдИ┬ардкрд╣рд▓┬ард╣реИред
рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬арджреЗрд╡реА┬ард╢рдХреНрддрд┐ (2021):
рдЕрдлрдЧрд╛рдирд┐рд╕реНрддрд╛рди┬ардХреЗ┬ардЗрд╕реНрд▓рд╛рдореА┬ардЧрдгрд░рд╛рдЬреНрдп┬ардХреЗ┬ардкрддрди┬ардФрд░┬ардХрд╛рдмреБрд▓ (рддрд╛рд▓рд┐рдмрд╛рди┬ардХреА┬ард░рд╛рдЬрдзрд╛рдиреА) рдХреЗ┬ардкрддрди┬ардХреЗ┬ардмрд╛рдж┬ардЕрдлрдЧрд╛рдирд┐рд╕реНрддрд╛рди┬ард╕реЗ┬арднрд╛рд░рддреАрдпреЛрдВ┬ардХреЛ┬ард╕реБрд░рдХреНрд╖рд┐рдд┬ард╡рд╛рдкрд╕┬ард▓рд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ард╡рд╛рдпреБ┬ард╕реЗрдирд╛ (IAF) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардЗрд╕реЗ┬ардЕрдВрдЬрд╛рдо┬арджрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред
рдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ард╕рдореБрджреНрд░┬ард╕реЗрддреБ (2020):
рднрд╛рд░рдд┬ард╕рд░рдХрд╛рд░┬ардиреЗ COVID-19 рдорд╣рд╛рдорд╛рд░реА┬ардХреЗ┬арджреМрд░рд╛рди┬ард╡рд┐рджреЗрд╢реЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардлрдВрд╕реЗ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЛ┬ард╡рд╛рдкрд╕┬ард▓рд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардПрдХ┬ардЕрднреВрддрдкреВрд░реНрд╡┬ард╕реНрд╡рджреЗрд╢┬ард╡рд╛рдкрд╕реА┬ардХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬ард╢реБрд░реВ┬ардХрд┐рдпрд╛ред
- рдЗрд╕реЗ┬ардХрд┐рд╕реА┬арднреА┬арджреЗрд╢┬арджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ард╕рдмрд╕реЗ┬ардмрдбрд╝реЗ┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХ┬ардкреНрд░рддреНрдпрд╛рд╡рд░реНрддрди┬ардЕрднреНрдпрд╛рд╕реЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ард╕реЗ┬ардПрдХ┬ардорд╛рдирд╛┬ардЬрд╛рддрд╛┬ард╣реИред
рдЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ардХреЗ┬ардмрд╛рд░реЗ┬ардореЗрдВ:
рд░рд╛рдЬрдзрд╛рдиреАтАУ рдЬреЗрд░реВрд╕рд▓рдо
рдкреНрд░рдзрд╛рди┬ардордВрддреНрд░реАтАУ рдмреЗрдВрдЬрд╛рдорд┐рди┬ардиреЗрддрдиреНрдпрд╛рд╣реВ
рдореБрджреНрд░рд╛тАУ рдирдИ┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓реА┬ард╢реЗрдХреЗрд▓ (NIS рдпрд╛ ILS)
рднрд╛рд░рддреАрдп┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ардХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡ 2023 рджрд┐рд▓реНрд▓реА┬ардореЗрдВ┬ардЖрдпреЛрдЬрд┐рдд; рдЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ардЙрджреНрдпреЛрдЧ┬ардХреЛ┬ардмрдврд╝рд╛рд╡рд╛┬арджреЗрдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП ISpA & рдлреНрд░рд╛рдВрд╕┬ардХреЗ GIFAS рдиреЗ MoU рдкрд░┬ард╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░┬ардХрд┐рдП
9 рд╕реЗ 11 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░, 2023 рддрдХ, рд╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ рднрд╛рд░рддреАрдп рдЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖ рдХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡┬а(ISC 2023)┬ардХрд╛┬арджреВрд╕рд░рд╛┬ард╕рдВрд╕реНрдХрд░рдг┬ардирдИ┬арджрд┐рд▓реНрд▓реА, рджрд┐рд▓реНрд▓реА┬ардХреЗ┬ардорд╛рдиреЗрдХрд╢реЙ┬ард╕реЗрдВрдЯрд░┬ардореЗрдВ┬ардЖрдпреЛрдЬрд┐рдд┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред┬ардХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡┬ардХрд╛┬ардЖрдпреЛрдЬрди┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ард╕рдВрдШ┬а(ISpA) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред
- рдЗрд╕рдХреА┬ард╕рд╣-рдореЗрдЬрдмрд╛рдиреА┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ард╡рд┐рднрд╛рдЧ (DOS) рдХреА┬ардПрдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рдпрддреНрдд┬ардПрдЬреЗрдВрд╕реА, рднрд╛рд░рддреАрдп┬ард░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ард╕рдВрд╡рд░реНрдзрди┬ардФрд░┬ардкреНрд░рд╛рдзрд┐рдХрд░рдг┬ардХреЗрдВрджреНрд░ (IN-SPACe) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардХреА┬ардЧрдИ┬ардереАред
- ISC 2023 рдХрд╛┬ард╡рд┐рд╖рдп┬а‘рднреВрдордВрдбрд▓┬ард╕реЗ┬ардмреНрд░рд╛рд╣реНрдордг┬арддрдХ‘ (рдлреНрд░реЙрдо┬ардЕрд░реНрде┬ардЯреВ┬ардж┬ардПрдВрдЯрд╛рдпрд░┬ардпреВрдирд┐рд╡рд░реНрд╕)’ рд╣реИред
ISC 2023 рдХреЗ┬ардкрд╣рд▓реЗ┬арджрд┐рди, ISpA рдФрд░ GIFAS (Groupement des Industries Fran├зaises A├йronautiques et Spatiales) рдиреЗ┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ардЙрджреНрдпреЛрдЧ┬ардХреНрд╖рдорддрд╛рдУрдВ┬ардХреА┬ард╕рдордЭ┬ардмрдврд╝рд╛рдиреЗ┬ардФрд░┬ардлреНрд░рд╛рдВрд╕┬ардФрд░┬арднрд╛рд░рдд┬ардореЗрдВ┬ард╡реНрдпрд╛рд╡рд╕рд╛рдпрд┐рдХ┬ардЕрд╡рд╕рд░реЛрдВ┬ардХреЗ┬ардмрд╛рд░реЗ┬ардореЗрдВ┬ардЬрд╛рдЧрд░реВрдХрддрд╛┬ардмрдврд╝рд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардПрдХ┬ард╕рдордЭреМрддрд╛┬ардЬреНрдЮрд╛рдкрди (MoU) рдкрд░┬ард╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░┬ардХрд┐рдПред
рднрд╛рд░рддреАрдп┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ард╕рдВрдШ (ISpA) рдХреЗ┬ардмрд╛рд░реЗ┬ардореЗрдВ:
рдорд╣рд╛рдирд┐рджреЗрд╢рдХтАУ рд▓реЗрдлреНрдЯрд┐рдиреЗрдВрдЯ┬ардЬрдирд░рд▓┬ардЕрдирд┐рд▓┬ардХреБрдорд╛рд░┬арднрдЯреНрдЯ (рд╕реЗрд╡рд╛рдирд┐рд╡реГрддреНрдд)
рдореБрдЦреНрдпрд╛рд▓рдптАУ рдирдИ┬арджрд┐рд▓реНрд▓реА, рджрд┐рд▓реНрд▓реА
рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛– 2021
>> Read Full News
рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардордВрддреНрд░реА┬ардордирд╕реБрдЦ┬ардордВрдбрд╛рд╡рд┐рдпрд╛┬ардиреЗ NIMHANS рдореЗрдВ┬ардирдИ┬ард╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдУрдВ┬ардХрд╛┬ардЙрджреНрдШрд╛рдЯрди┬ардХрд┐рдпрд╛ & рдЯреЗрд▓реА-MANAS рдХреЗ┬ардирдП┬ард▓реЛрдЧреЛ┬ардХрд╛┬ардЕрдирд╛рд╡рд░рдг┬ардХрд┐рдпрд╛
рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рдФрд░ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░ рдХрд▓реНрдпрд╛рдг рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MoHFW) рдХреЗ рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рдордВрддреНрд░реА рдордирд╕реБрдЦ рдордВрдбрд╛рд╡рд┐рдпрд╛ рдиреЗ рдмреЗрдВрдЧрд▓реБрд░реБ, рдХрд░реНрдирд╛рдЯрдХ рдореЗрдВ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдорд╛рдирд╕рд┐рдХ рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рдФрд░ рддрдВрддреНрд░рд┐рдХрд╛ рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди┬а(NIMHANS)┬ардореЗрдВ┬ардирдИ┬ард╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдУрдВ┬ардХрд╛┬ардЙрджреНрдШрд╛рдЯрди┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардФрд░┬ардЯреЗрд▓реА┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ард╕рд╣рд╛рдпрддрд╛┬ардФрд░┬ард╕рднреА┬ард░рд╛рдЬреНрдпреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХрд┐рдВрдЧ(рдЯреЗрд▓реА MANAS)┬ардХрд╛┬ардирдпрд╛┬ард▓реЛрдЧреЛ┬ард▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛ред
- рдпреЗ┬ардХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬а31рд╡реЗрдВ┬ард╡рд┐рд╢реНрд╡┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬арджрд┐рд╡рд╕┬ардХреЗ┬ардЕрд╡рд╕рд░┬ардкрд░┬ард╣реБрдП┬ардЬреЛ 10 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023 рдХреЛ┬ардордирд╛рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛ред
NIMHANS рдореЗрдВ┬ардирдИ┬ард╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдПрдВ:
NIMHANS рдХреА┬ардирдИ┬ард╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдУрдВ┬ардореЗрдВ┬ардкреНрд▓реЗрдЯрд┐рдирдо┬ардЬреБрдмрд▓реА┬ардСрдбрд┐рдЯреЛрд░рд┐рдпрдо┬ардФрд░┬ард╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ┬ард╕реБрд╡рд┐рдзрд╛, рдирдпрд╛┬ардкреНрд░рд╢рд╛рд╕рдирд┐рдХ┬ардХрд╛рд░реНрдпрд╛рд▓рдп┬ардкрд░рд┐рд╕рд░┬ардФрд░┬ардорд╕реНрддрд┐рд╖реНрдХ┬ардФрд░┬арджрд┐рдорд╛рдЧ┬ардХреЗрдВрджреНрд░┬ард╢рд╛рдорд┐рд▓┬ард╣реИрдВред
NIMHANS рдХреЗ┬ардмрд╛рд░реЗ┬ардореЗрдВ:
i.NIMHANS рдорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬арджреЗрдЦрднрд╛рд▓, рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛┬ардФрд░┬ардЕрдиреБрд╕рдВрдзрд╛рди┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬арднрд╛рд░рдд┬ардореЗрдВ┬ардПрдХ┬ардкреНрд░рдореБрдЦ┬ардЪрд┐рдХрд┐рддреНрд╕рд╛┬ард╕рдВрд╕реНрдерд╛рди┬ард╣реИред
ii.NIMHANS 1974 рдореЗрдВ┬ардореИрд╕реВрд░┬ард╕рд░рдХрд╛рд░реА┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ардЕрд╕реНрдкрддрд╛рд▓┬ардФрд░┬ардЕрдЦрд┐рд▓┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ард╕рдВрд╕реНрдерд╛рди┬ардХреЛ┬ардорд┐рд▓рд╛рдХрд░┬ардЕрд╕реНрддрд┐рддреНрд╡┬ардореЗрдВ┬ардЖрдпрд╛ред
iii.рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ардФрд░┬арддрдВрддреНрд░рд┐рдХрд╛┬ард╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди┬ард╕рдВрд╕реНрдерд╛рди, рдмреИрдВрдЧрд▓реЛрд░┬ардЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, 2012 рдХреЗ┬ардорд╛рдзреНрдпрдо┬ард╕реЗ, NIMHANS рдиреЗ┬ард░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардорд╣рддреНрд╡┬ардХреЗ┬ард╕рдВрд╕реНрдерд╛рди (INI) рдХрд╛┬арджрд░реНрдЬрд╛┬ардкреНрд░рд╛рдкреНрдд┬ардХрд┐рдпрд╛ред
рдЯреЗрд▓реА MANAS рдХреЗ┬ардмрд╛рд░реЗ┬ардореЗрдВ:
i.рдЯреЗрд▓реА MANAS рдПрдХ┬ард░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардЯреЗрд▓реА-рдорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ардХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬ард╣реИ┬ардЬрд┐рд╕рдХрд╛┬ардЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп┬ард╕рднреА┬ардХреЛ┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ардкреНрд░рджрд╛рди┬ардХрд░рдирд╛┬ард╣реИ┬ардХреНрдпреЛрдВрдХрд┐┬ардпрд╣┬ардПрдХ┬ард╕рд╛рд░реНрд╡рднреМрдорд┐рдХ┬ардорд╛рдирд╡┬ардЕрдзрд┐рдХрд╛рд░┬ард╣реИред
ii.рдЗрд╕рдХреА┬ардШреЛрд╖рдгрд╛┬ардХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардмрдЬрдЯ 2022-23 рдореЗрдВ┬ардХреА┬ардЧрдИ┬ардереА┬ардФрд░┬ардЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2022 рдореЗрдВ┬ард▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред
iii.рдпрд╣┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ардФрд░┬ардкрд░рд┐рд╡рд╛рд░┬ардХрд▓реНрдпрд╛рдг┬ардордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MoH&FW) рдХреЗ┬арддрд╣рдд┬ардХрд╛рд░реНрдп┬ардХрд░рддрд╛┬ард╣реИред
iv.рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ард╕реЗрд╡рд╛┬ардХреЛ┬ард╕рднреА┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардЕрдзрд┐рдХ┬ард╕реБрд▓рдн┬ардмрдирд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓┬арддрдХрдиреАрдХ┬ардХрд╛┬ардЙрдкрдпреЛрдЧ┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЬрд╛┬ард╕рдХрддрд╛┬ард╣реИред
рдкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░:
i.рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардордВрддреНрд░реА┬ардиреЗ┬ардХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬ардореЗрдВ┬ард╕рдмрд╕реЗ┬ардЕрдзрд┐рдХ┬ардХреЙрд▓┬ард╡рд╛рд▓реЗ┬арднрд╛рд░рдд┬ардХреЗ┬ард╢реАрд░реНрд╖┬арддреАрди┬ард░рд╛рдЬреНрдпреЛрдВ┬ардХреЛ┬ардкреБрд░рд╕реНрдХреГрдд┬ардХрд┐рдпрд╛, рдЙрдирдХреА┬ард░реИрдВрдХрд┐рдВрдЧ┬ардирд┐рдореНрдирд╛рдиреБрд╕рд╛рд░: рддрдорд┐рд▓рдирд╛рдбреБ, рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░┬ардФрд░┬ардЙрддреНрддрд░┬ардкреНрд░рджреЗрд╢┬арджреАред
ii.рдЫреЛрдЯреЗ┬ард░рд╛рдЬреНрдпреЛрдВ┬ардХреА┬ард╢реНрд░реЗрдгреА┬ардореЗрдВ┬арддреЗрд▓рдВрдЧрд╛рдирд╛, рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб┬ардФрд░┬ардХреЗрд░рд▓┬ардХреЛ┬ардкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░┬арджрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардЬрдмрдХрд┐┬ардЕрд╕рдо, рдорд┐рдЬреЛрд░рдо┬ардФрд░┬ардордгрд┐рдкреБрд░┬ардХреЛ┬ардЙрддреНрддрд░┬ардкреВрд░реНрд╡┬ард╢реНрд░реЗрдгреА┬ардореЗрдВ┬ардкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░┬ардорд┐рд▓рд╛ред
iii.рдЬрдореНрдореВ┬ардФрд░┬ардХрд╢реНрдореАрд░, рджрд┐рд▓реНрд▓реА┬ардФрд░┬арджрд╛рджрд░рд╛┬ардФрд░┬ардирдЧрд░┬ард╣рд╡реЗрд▓реА┬ардФрд░┬арджрдорди┬ардФрд░┬арджреАрд╡┬ардХреЛ┬ардХреЗрдВрджреНрд░┬ард╢рд╛рд╕рд┐рдд┬ардкреНрд░рджреЗрд╢┬ард╢реНрд░реЗрдгреА┬ардореЗрдВ┬ард╕рдореНрдорд╛рдирд┐рдд┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛ред
рдЯреЗрд▓реА MANAS рдХреНрдпреЛрдВ?
i.2015-16 рдореЗрдВ┬ардкреНрд░рдХрд╛рд╢рд┐рдд┬ард░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ард╕рд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг┬ард╕реЗ┬ардкрддрд╛┬ардЪрд▓рд╛┬ардХрд┐ 10% рдЖрдмрд╛рджреА┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ард╕рдорд╕реНрдпрд╛рдУрдВ┬ард╕реЗ┬ардкреНрд░рднрд╛рд╡рд┐рдд┬ард╣реИред
- рдпрд╣┬ардорд╛рдирд╕рд┐рдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ардХреЗ┬ард╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ, рд╕рдорд╛рдЬ┬ардФрд░┬ардЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛┬ардкрд░┬ардкрдбрд╝рдиреЗ┬ард╡рд╛рд▓реЗ┬ардорд╣рддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг┬ардкреНрд░рднрд╛рд╡┬ардХреЛ┬ардЙрдЬрд╛рдЧрд░┬ардХрд░рддрд╛┬ард╣реИред
ii.рд╕рд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг MoH&FW рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ард╕рдорд░реНрдерд┐рдд┬ардерд╛┬ардФрд░ NIMHANS рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардХрд╛рд░реНрдпрд╛рдиреНрд╡рд┐рдд┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛ред
iii.рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬ардХреЗ┬ардорд╛рдзреНрдпрдо┬ард╕реЗ 3.5 рд▓рд╛рдЦ┬ард╕реЗ┬ардЕрдзрд┐рдХ┬ард▓реЛрдЧреЛрдВ┬ардХреЛ┬ардкрд░рд╛рдорд░реНрд╢┬ардкреНрд░рд╛рдкреНрдд┬ард╣реБрдЖ┬ард╣реИред
рдмрдЪреНрдЪреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рдмрдВрдзрди┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП MWCD рдиреЗ┬ардмрдЪреНрдЪреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рдмрдВрдзрди┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардкреНрд░реЛрдЯреЛрдХреЙрд▓┬ард▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛
рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рдордВрддреНрд░реА рд╕реНрдореГрддрд┐ рдЬреБрдмрд┐рди рдИрд░рд╛рдиреА, рдорд╣рд┐рд▓рд╛ рдПрд╡рдВ рдмрд╛рд▓ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MoWCD) рдиреЗ рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ рдмрдЪреНрдЪреЛрдВ рдореЗрдВ рдХреБрдкреЛрд╖рдг рд╕реЗ рд▓рдбрд╝рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рднрд╡рди, рджрд┐рд▓реНрд▓реА рдореЗрдВ рдПрдХ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬а“рд╕реБрдкреЛрд╖рд┐рдд┬арднрд╛рд░рдд – рд╕рд╢рдХреНрдд┬арднрд╛рд░рдд“┬ардХреЗ┬арджреМрд░рд╛рди┬ардмрдЪреНрдЪреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардорд╛рдирдХреАрдХреГрдд┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рдмрдВрдзрди┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардПрдХ┬ардирдпрд╛┬ардкреНрд░реЛрдЯреЛрдХреЙрд▓┬а(рдкреНрд░реЛрдЯреЛрдХреЙрд▓) рд▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛ред
- рдпрд╣┬ардмрдЪреНрдЪреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рдмрдВрдзрди┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардкрд╣рд▓рд╛┬ард░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардкреНрд░реЛрдЯреЛрдХреЙрд▓┬ард╣реИред
- рдкреНрд░реЛрдЯреЛрдХреЙрд▓ MoWCD рд╡рд┐рдХрд╛рд╕┬ардФрд░┬ард╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ардФрд░┬ардкрд░рд┐рд╡рд╛рд░┬ардХрд▓реНрдпрд╛рдг┬ардордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MoHFW) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ард╕рдВрдпреБрдХреНрдд┬ард░реВрдк┬ард╕реЗ┬арддреИрдпрд╛рд░┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ард╣реИред
- рдпрд╣┬ардорд┐рд╢рди┬ард╕рдХреНрд╖рдо┬ардЖрдВрдЧрдирд╡рд╛рдбрд╝реА┬ардФрд░┬ардкреЛрд╖рдг 2.0 рдХреЗ┬ардорд╛рдзреНрдпрдо┬ард╕реЗ┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЛ┬ардХрдо┬ардХрд░рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП MoWCD рдХреЗ┬ардкреНрд░рдпрд╛рд╕реЛрдВ┬ардХрд╛┬ардПрдХ┬ард╣рд┐рд╕реНрд╕рд╛┬ард╣реИред
рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп┬ардФрд░┬ардкрд░рд┐рд╡рд╛рд░┬ардХрд▓реНрдпрд╛рдг┬ардордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MoHFW) рдХреЗ┬ардмрд╛рд░реЗ┬ардореЗрдВ:
рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардордВрддреНрд░реАтАУ рдордирд╕реБрдЦ┬ардордВрдбрд╛рд╡рд┐рдпрд╛ (рд░рд╛рдЬреНрдпрд╕рднрд╛┬ардЧреБрдЬрд░рд╛рдд)
рд░рд╛рдЬреНрдп┬ардордВрддреНрд░реАтАУ рдбреЙ. рднрд╛рд░рддреА┬ардкреНрд░рд╡реАрдг┬ардкрд╡рд╛рд░ (рдирд┐рд░реНрд╡рд╛рдЪрди┬ардХреНрд╖реЗрддреНрд░- рдбрд┐рдВрдбреЛрд░реА, рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░)
>> Read Full News
рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардордВрддреНрд░реА┬ардЕрд░реНрдЬреБрди┬ардореБрдВрдбрд╛┬ардиреЗ┬ардЭрд╛рд░рдЦрдВрдб┬ардореЗрдВ┬ардЖрджрд┐┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡┬ардХрд╛┬ардЙрджреНрдШрд╛рдЯрди┬ардХрд┐рдпрд╛
7 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023 рдХреЛ, рдЬрдирдЬрд╛рддреАрдп┬ардХрд╛рд░реНрдп┬ардордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MoTA) рдХреЗ┬ардХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардордВрддреНрд░реА┬ардЕрд░реНрдЬреБрди┬ардореБрдВрдбрд╛┬ардиреЗ┬ардЭрд╛рд░рдЦрдВрдб┬ардХреЗ┬ардЬрдорд╢реЗрджрдкреБрд░┬ардореЗрдВ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардЬрдирдЬрд╛рддреАрдп┬ард╕рд╣рдХрд╛рд░реА┬ард╡рд┐рдкрдгрди┬ард╡рд┐рдХрд╛рд╕┬ардорд╣рд╛рд╕рдВрдШ┬ард▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб (TRIFED) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардЖрдпреЛрдЬрд┐рдд┬а“рдЖрджрд┐┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡“-рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардЬрдирдЬрд╛рддреАрдп┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡┬а┬ардХрд╛┬ардЙрджреНрдШрд╛рдЯрди┬ардХрд┐рдпрд╛ред
- рдпрд╣┬ардХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬ардЖрдЬрд╛рджреА┬ардХрд╛┬ардЕрдореГрдд┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡┬ардХреЗ┬ардЙрдкрд▓рдХреНрд╖реНрдп┬ардореЗрдВ 7 рд╕реЗ 16 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023┬арддрдХ┬ардЖрдпреЛрдЬрд┐рдд┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЬрд╛рдПрдЧрд╛ред
рдЖрджрд┐┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡:
i.рдЖрджрд┐┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡┬ардЖрджрд┐рд╡рд╛рд╕реА┬ардЙрджреНрдпрдорд┐рддрд╛, рд╢рд┐рд▓реНрдк, рд╕рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐, рд╡реНрдпрдВрдЬрди, рд╡рд╛рдгрд┐рдЬреНрдп┬ардФрд░┬ардкрд╛рд░рдВрдкрд░рд┐рдХ┬ардХрд▓рд╛┬ардХрд╛┬ардЬрд╢реНрди┬ардордирд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП MoTA рдХреА┬ардПрдХ┬ард╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ┬ардкрд╣рд▓┬ард╣реИред
ii.рдпрд╣┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардЬрдирдЬрд╛рддрд┐рдпреЛрдВ┬ардХреА┬ард╕рдореГрджреНрдз┬ардФрд░┬ард╡рд┐рд╡рд┐рдз┬ард╡рд┐рд░рд╛рд╕рдд┬ардХреЛ┬ард░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардФрд░┬ардЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬арджрд░реНрд╢рдХреЛрдВ┬ардХреЗ┬ард╕рд╛рдордиреЗ┬ардкреНрд░рджрд░реНрд╢рд┐рдд┬ардХрд░рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардПрдХ┬ардорд╣рддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг┬ардордВрдЪ┬ард╣реИред
iii.2023 рдЖрджрд┐┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡┬ардореЗрдВ┬ард╡рд┐рд╢реЗрд╖┬ард░реВрдк┬ард╕реЗ┬ардХрдордЬреЛрд░┬ардЬрдирдЬрд╛рддреАрдп┬ард╕рдореВрд╣реЛрдВ┬а(PVTG)┬ардФрд░┬ард╡рди┬ардзрди┬ард╡рд┐рдХрд╛рд╕┬ардХреЗрдВрджреНрд░┬а(VDVK)┬ардХреЗ┬ард▓рд╛рднрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ┬ард╕рд╣рд┐рдд 336 рдЖрджрд┐рд╡рд╛рд╕реА┬ардХрд╛рд░реАрдЧрд░реЛрдВ┬ардФрд░┬ардХрд▓рд╛рдХрд╛рд░реЛрдВ┬ардХреА┬ардкреНрд░рддрд┐рднрд╛┬ардХрд╛┬ардкреНрд░рджрд░реНрд╢рди┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЬрд╛рдПрдЧрд╛ред
- рдорд╣реЛрддреНрд╕рд╡┬ардореЗрдВ┬ардЭрд╛рд░рдЦрдВрдб┬ардХреЗ┬ардХрд╛рд░реАрдЧрд░реЛрдВ┬ардХреЗ 30 рд╕реНрдЯреЙрд▓, 11 рд╡реАрдбреАрд╡реАрдХреЗ┬ард╕реНрдЯреЙрд▓┬ардФрд░ 5 рд╡реНрдпрдВрдЬрди┬ард╕реНрдЯреЙрд▓┬ард╣реЛрдВрдЧреЗред┬ардЗрд╕рдореЗрдВ┬ардЕрдиреНрдп┬ард░рд╛рдЬреНрдпреЛрдВ┬ардХреЗ┬ардХрд╛рд░реАрдЧрд░реЛрдВ┬ардХреЗ 68 рд╕реНрдЯреЙрд▓┬арднреА┬ардкреНрд░рджрд░реНрд╢рд┐рдд┬ард╣реЛрдВрдЧреЗ, рдЬрд┐рдирдореЗрдВ 15 рд╡реНрдпрдВрдЬрди┬ард╕реНрдЯреЙрд▓┬арднреА┬ард╢рд╛рдорд┐рд▓┬ард╣реИрдВред
рдкреНрд░рдореБрдЦ┬ард▓реЛрдЧ:
рдЗрд╕┬ардХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо┬ардХреЗ┬арджреМрд░рд╛рди┬ард▓реЛрдХрд╕рднрд╛ (рдЬрдорд╢реЗрджрдкреБрд░) рдХреЗ┬ард╕рд╛рдВрд╕рдж (MP) рдмрд┐рджреНрдпреБрдд┬ардмрд░рди┬ардорд╣рддреЛ, рдЯрд╛рдЯрд╛┬ард╕реНрдЯреАрд▓┬ардореЗрдВ┬ардХреЙрд░реНрдкреЛрд░реЗрдЯ┬ард╕рд░реНрд╡рд┐рд╕реЗрдЬ┬ардХреЗ┬ардЙрдкрд╛рдзреНрдпрдХреНрд╖┬ардЪрд╛рдгрдХреНрдп┬ардЪреМрдзрд░реА┬ардФрд░ TRIFED рдХреЗ┬ардкреНрд░рдмрдВрдз┬ардирд┐рджреЗрд╢рдХ (MD) рдЧреАрддрд╛рдВрдЬрд▓рд┐┬ардЧреБрдкреНрддрд╛ IAS рдЙрдкрд╕реНрдерд┐рдд┬ардереЗред
INTERNATIONAL AFFAIRS
рдЧреНрд▓реЛрдмрд▓┬ард╣рдВрдЧрд░┬ардЗрдВрдбреЗрдХреНрд╕ 2023: рднрд╛рд░рдд┬ардЪрд╛рд░┬ардкрд╛рдпрджрд╛рди, 125 рджреЗрд╢реЛрдВ┬ардореЗрдВ 111рд╡реЗрдВ┬ард╕реНрдерд╛рди┬ардкрд░┬ардлрд┐рд╕рд▓рд╛

рдЧреНрд▓реЛрдмрд▓┬ард╣рдВрдЧрд░┬ардЗрдВрдбреЗрдХреНрд╕ (GHI) 2023┬ардореЗрдВ 28.7 рд╕реНрдХреЛрд░┬ардХреЗ┬ард╕рд╛рде┬арднрд╛рд░рдд 125 рджреЗрд╢реЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ард╕реЗ┬а111рд╡реЗрдВ┬ард╕реНрдерд╛рди┬ардкрд░┬ард╣реИред┬ардкрд┐рдЫрд▓реА GHI рд░реИрдВрдХрд┐рдВрдЧ┬ардХреА┬арддреБрд▓рдирд╛┬ардореЗрдВ┬арднрд╛рд░рдд 4 рд╕реНрдерд╛рди┬ардлрд┐рд╕рд▓┬ардЧрдпрд╛┬ард╣реИред
- GHI рдПрдХ┬ард╕рд╣рдХрд░реНрдореА-рд╕рдореАрдХреНрд╖рд┐рдд┬ард╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ┬ард░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯ┬ард╣реИ┬ардЬрд┐рд╕реЗ┬ард╡реИрд╢реНрд╡рд┐рдХ, рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реАрдп┬ардФрд░┬арджреЗрд╢┬ард╕реНрддрд░┬ардкрд░┬арднреВрдЦ┬ардХреЛ┬ард╡реНрдпрд╛рдкрдХ┬ард░реВрдк┬ард╕реЗ┬ардорд╛рдкрдиреЗ┬ардФрд░┬ардЯреНрд░реИрдХ┬ардХрд░рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардбрд┐рдЬрд╝рд╛рдЗрди┬ардХрд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ард╣реИред
- GHI рднреВрдЦ┬ардХреА┬ардЧрдВрднреАрд░рддрд╛┬ардХреЗ┬ардЗрдВрдбреЗрдХреНрд╕┬ардХреЗ┬ардЕрдиреБрд╕рд╛рд░, 20.0-34.9 рдХреА┬ард╕реАрдорд╛┬ардореЗрдВ┬арджреЗрд╢┬ардХрд╛┬ард╕реНрдХреЛрд░┬ардЗрдВрдЧрд┐рдд┬ардХрд░рддрд╛┬ард╣реИ┬ардХрд┐┬арднреВрдЦ┬ардХрд╛┬ард╕реНрддрд░┬ардЧрдВрднреАрд░┬ард╣реИред┬арддреЛ 28.7 рдХреЗ┬ард╕реНрдХреЛрд░┬ардХреЗ┬ард╕рд╛рде, рднрд╛рд░рдд┬ардореЗрдВ┬арднреВрдЦ┬ардХрд╛┬ард╕реНрддрд░┬ардЧрдВрднреАрд░┬ард╣реИред
- рднрд╛рд░рдд┬ардореЗрдВ┬ардмрдЪреНрдЪреЛрдВ┬ардХреА┬ардХрдордЬрд╝реЛрд░реА┬ардХреА┬арджрд░┬арджреБрдирд┐рдпрд╛┬ардореЗрдВ┬ард╕рдмрд╕реЗ┬ардЕрдзрд┐рдХ 18.7 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд┬ард╣реИ, рдЬреЛ┬ардЧрдВрднреАрд░┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЛ┬арджрд░реНрд╢рд╛рддреА┬ард╣реИред
- рднрд╛рд░рдд┬ардХреЗ┬ардкрдбрд╝реЛрд╕реА┬арджреЗрд╢реЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардкрд╛рдХрд┐рд╕реНрддрд╛рди (102рд╡рд╛рдВ), рдмрд╛рдВрдЧреНрд▓рд╛рджреЗрд╢ (81рд╡рд╛рдВ), рдиреЗрдкрд╛рд▓ (69рд╡рд╛рдВ) рдФрд░┬ард╢реНрд░реАрд▓рдВрдХрд╛ (60рд╡рд╛рдВ) рд╣реИрдВред
- рдпреВрд░реЛрдк┬ардФрд░┬ардордзреНрдп┬ардПрд╢рд┐рдпрд╛┬ардХреНрд╖реЗрддреНрд░┬ардореЗрдВ┬ард╕рдмрд╕реЗ┬ардХрдо 2023 GHI рд╕реНрдХреЛрд░ 6.0 рд╣реИ, рдЬреЛ┬арджрд░реНрд╢рд╛рддрд╛┬ард╣реИ┬ардХрд┐┬арднреВрдЦ┬ардХрд╛┬ард╕реНрддрд░ ‘рдХрдо’ рд╣реИред
BANKING & FINANCE
RBI рдиреЗ┬ардЗрдВрдб┬ардмреИрдВрдХ┬ард╣рд╛рдЙрд╕рд┐рдВрдЧ┬ард▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб┬ардХрд╛ CoR рд░рджреНрдж┬ардХрд┐рдпрд╛; рдкреЗрдЯреАрдПрдо┬ардкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕┬ардмреИрдВрдХ┬ардкрд░ 5.39 рдХрд░реЛрдбрд╝┬ард░реБрдкрдпреЗ┬ардХрд╛┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдирд╛┬ард▓рдЧрд╛рдпрд╛
рднрд╛рд░рддреАрдп рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ рдмреИрдВрдХ (RBI) рдиреЗ 21 рд╕рд┐рддрдВрдмрд░, 2023 рд╕реЗ рдЪреЗрдиреНрдирдИ, рддрдорд┐рд▓рдирд╛рдбреБ (TN) рд╕реНрдерд┐рдд┬ард╣рд╛рдЙрд╕рд┐рдВрдЧ┬ардлрд╛рдЗрдиреЗрдВрд╕┬ардХрдВрдкрдиреА (HFC) рдЗрдВрдб┬ардмреИрдВрдХ┬ард╣рд╛рдЙрд╕рд┐рдВрдЧ┬ард▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб┬ардХрд╛┬ардкрдВрдЬреАрдХрд░рдг┬ардкреНрд░рдорд╛рдгрдкрддреНрд░ (CoR) рд░рджреНрдж┬ардХрд░┬арджрд┐рдпрд╛┬ард╣реИред
- рдЗрд╕┬ард╕рдВрдмрдВрдз┬ардореЗрдВ, рдпрд╣┬ардХреНрд░рдорд╢рдГ┬ард░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп┬ардЖрд╡рд╛рд╕┬ардмреИрдВрдХ (NHB) рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, 1987 рдФрд░ RBI рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, 1934 рдореЗрдВ┬ардкрд░рд┐рднрд╛рд╖рд┐рдд┬ард╣рд╛рдЙрд╕рд┐рдВрдЧ┬ардлрд╛рдЗрдиреЗрдВрд╕┬ардЗрдВрд╕реНрдЯреАрдЯреНрдпреВрд╢рди┬ардФрд░┬ардЧреИрд░-рдмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ┬ард╡рд┐рддреНрддреАрдп┬ард╕рдВрд╕реНрдерд╛рди (NBFC) рдХрд╛┬ардХрд╛рд░реЛрдмрд╛рд░┬ардирд╣реАрдВ┬ардХрд░┬ард╕рдХрддрд╛┬ард╣реИред
- рдпрд╣┬ардирд┐рд░реНрдгрдп RBI рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ NHB рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, 1987 рдХреА┬ардзрд╛рд░рд╛ 29A (6) рдХреЗ┬арддрд╣рдд┬ардкреНрд░рджрддреНрдд┬ард╢рдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ┬ардХрд╛┬ардкреНрд░рдпреЛрдЧ┬ардХрд░рддреЗ┬ард╣реБрдП┬ард▓рд┐рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ард╣реИред
рдиреЛрдЯ: 1991 рдореЗрдВ┬ард╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд, рдЗрдВрдб┬ардмреИрдВрдХ┬ард╣рд╛рдЙрд╕рд┐рдВрдЧ┬ард▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рдореБрдЦ┬ард╢реЗрдпрд░рдзрд╛рд░рдХ┬ардХреНрд░рдорд╢рдГ 51% рдФрд░ 25% рд╣рд┐рд╕реНрд╕реЗрджрд╛рд░реА┬ардХреЗ┬ард╕рд╛рде┬ардЗрдВрдбрд┐рдпрди┬ардмреИрдВрдХ┬ардФрд░ HUDCO (рд╣рд╛рдЙрд╕рд┐рдВрдЧ┬ардПрдВрдб┬ардЕрд░реНрдмрди┬ардбреЗрд╡рд▓рдкрдореЗрдВрдЯ┬ардХреЙрд░реНрдкреЛрд░реЗрд╢рди┬ард▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб) рдереЗред
RBI рдиреЗ┬ардкреЗрдЯреАрдПрдо┬ардкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕┬ардмреИрдВрдХ┬ардкрд░ 5.39 рдХрд░реЛрдбрд╝┬ард░реБрдкрдпреЗ┬ардХрд╛┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдирд╛┬ард▓рдЧрд╛рдпрд╛
12 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░, 2023 рдХреЛ, рднрд╛рд░рддреАрдп┬ард░рд┐рдЬрд░реНрд╡┬ардмреИрдВрдХ (RBI) рдиреЗ┬ардмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ┬ард╡рд┐рдирд┐рдпрдорди (BR) рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, 1949 рдХреА┬ардзрд╛рд░рд╛ 46 (4) (i) рдХреЗ┬ард╕рд╛рде┬ардзрд╛рд░рд╛ 47A (1) (c) рдХреЗ┬ардкреНрд░рд╛рд╡рдзрд╛рдиреЛрдВ┬ардХреЗ┬арддрд╣рдд┬ардкреНрд░рджрддреНрдд┬ардЕрдкрдиреА┬ард╢рдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ┬ардХрд╛┬ардкреНрд░рдпреЛрдЧ┬ардХрд░рддреЗ┬ард╣реБрдП┬ардкреЗрдЯреАрдПрдо┬ардкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕┬ардмреИрдВрдХ┬ард▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб (PPBL)┬ардкрд░┬а5.39 рдХрд░реЛрдбрд╝┬ард░реБрдкрдпреЗ┬ардХрд╛┬ардореМрджреНрд░рд┐рдХ┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдирд╛┬ард▓рдЧрд╛рдпрд╛ред
- рдЗрд╕┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдиреЗ┬ард╕реЗ┬ардмреИрдВрдХ┬арджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардЕрдкрдиреЗ┬ардЧреНрд░рд╛рд╣рдХреЛрдВ┬ардХреЗ┬ард╕рд╛рде┬ардХрд┐рдП┬ардЧрдП┬ардХрд┐рд╕реА┬арднреА┬ард▓реЗрдирджреЗрди┬ардпрд╛┬ард╕рдордЭреМрддреЗ┬ардкрд░┬ардХреЛрдИ┬ардЕрд╕рд░┬ардирд╣реАрдВ┬ардкрдбрд╝реЗрдЧрд╛ред
рдЗрд╕┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ардкреАрдЫреЗ┬ардХрд╛┬ардХрд╛рд░рдг:
рдпрд╣┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдирд╛┬ардХреБрдЫ┬ардкреНрд░рд╛рд╡рдзрд╛рдиреЛрдВ┬ардХрд╛┬ардкрд╛рд▓рди┬арди┬ардХрд░рдиреЗ┬ардХреЗ┬ардХрд╛рд░рдг┬ард▓рдЧрд╛рдпрд╛┬ардЧрдпрд╛┬ардерд╛,
i.рднрд╛рд░рддреАрдп┬ард░рд┐рдЬрд░реНрд╡┬ардмреИрдВрдХ (рдиреЛ┬ардпреЛрд░┬ардХрд╕реНрдЯрдорд░ (KYC)) рджрд┐рд╢рд╛рдирд┐рд░реНрджреЗрд╢, 2016
ii.рднреБрдЧрддрд╛рди┬ардмреИрдВрдХреЛрдВ┬ардХреЗ┬ард▓рд╛рдЗрд╕реЗрдВрд╕┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП RBI рджрд┐рд╢рд╛рдирд┐рд░реНрджреЗрд╢ ‘рджрд┐рди┬ардХреЗ┬ардЕрдВрдд┬ардореЗрдВ┬ардЕрдзрд┐рдХрддрдо┬ард╢реЗрд╖┬ард░рд╛рд╢рд┐┬ардореЗрдВ┬ард╡реГрджреНрдзрд┐’ рдХреЗ┬ард╕рд╛рде┬ардкрдврд╝реЗрдВ
iii.рдмреИрдВрдХреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ард╕рд╛рдЗрдмрд░┬ард╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛┬ардврд╛рдВрдЪрд╛ ‘рдЕрд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп┬ард╕рд╛рдЗрдмрд░┬ард╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛┬ардШрдЯрдирд╛рдУрдВ┬ардХреА┬ард░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯрд┐рдВрдЧ┬ардкрд░┬арджрд┐рд╢рд╛рдирд┐рд░реНрджреЗрд╢’ рдХреЗ┬ард╕рд╛рде┬ардкрдврд╝реЗрдВ
iv.UPI рдЗрдХреЛрд╕рд┐рд╕реНрдЯрдо┬ард╕рд╣рд┐рдд┬ардореЛрдмрд╛рдЗрд▓┬ардмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ┬ардПрдкреНрд▓рд┐рдХреЗрд╢рди┬ардХреЛ┬ард╕реБрд░рдХреНрд╖рд┐рдд┬ардХрд░рдирд╛
рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐:
RBI рдиреЗ PPBL рдХреА┬ард╡рд┐рд╢реЗрд╖┬ардЬрд╛рдВрдЪ┬ардФрд░┬ард╕рд┐рд╕реНрдЯрдо┬ардСрдбрд┐рдЯ┬ардХрд┐рдпрд╛, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ┬ардЧреИрд░-рдЕрдиреБрдкрд╛рд▓рди┬ардХреА┬ардкрд╣рдЪрд╛рди┬ардХреА┬ардЧрдИ, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ┬ард▓рд╛рднрдХрд╛рд░реА┬ардорд╛рд▓рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреА┬ардкрд╣рдЪрд╛рди┬ардХрд░рдиреЗ┬ардореЗрдВ┬ард╡рд┐рдлрд▓рддрд╛, рднреБрдЧрддрд╛рди┬ард▓реЗрдирджреЗрди┬ардХреА┬ардирд┐рдЧрд░рд╛рдиреА┬ардХреА┬ардХрдореА, рдирд┐рдпрд╛рдордХ┬ард╕реАрдорд╛рдУрдВ┬ардХрд╛┬ардЙрд▓реНрд▓рдВрдШрди, рд╕рд╛рдЗрдмрд░┬ардШрдЯрдирд╛┬ардХреА┬арджреЗрд░реА┬ард╕реЗ┬ард░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯрд┐рдВрдЧ┬ардФрд░┬ардЕрдкрд░реНрдпрд╛рдкреНрдд┬ард╕рд╛рдЗрдмрд░┬ард╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛┬ардЙрдкрд╛рдп┬ард╢рд╛рдорд┐рд▓┬ард╣реИрдВред┬ардЗрд╕рдХреЗ┬ардмрд╛рдж, рдмреИрдВрдХ┬ардХреЛ┬ардЧреИрд░-рдЕрдиреБрдкрд╛рд▓рди┬ардФрд░┬ард╕рдВрднрд╛рд╡рд┐рдд┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдирд╛┬ард▓рдЧрд╛рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ард╕реНрдкрд╖реНрдЯреАрдХрд░рдг┬арджреЗрдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардПрдХ┬ардиреЛрдЯрд┐рд╕┬ардорд┐рд▓рд╛ред
SIDBI & IPPB рдиреЗ рджреВрд░рд╕реНрде рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдореЗрдВ MSME рдХреЛ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП MoU рдкрд░ рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░ рдХрд┐рдП
рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛ рдкреЛрд╕реНрдЯ рдкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕ рдмреИрдВрдХ (IPPB) рдиреЗ рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рдФрд░ рджреВрд░рджрд░рд╛рдЬ рдХреЗ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдореЗрдВ MSME (рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо, рд▓рдШреБ рдФрд░ рдордзреНрдпрдо рдЙрджреНрдпрдо) рдХреЛ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдФрд░ рдЕрдиреНрдп рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ рд╕реЗрд╡рд╛рдУрдВ рдХрд╛ рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░ рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП┬арднрд╛рд░рддреАрдп рд▓рдШреБ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдмреИрдВрдХ┬а(SIDBI) рдХреЗ рд╕рд╛рде рдПрдХ рд╕рдордЭреМрддреЗ рдкрд░ рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░ рдХрд┐рдП рд╣реИрдВред
- ┬аSIDBI рдЫреЛрдЯреЗ рд╡реНрдпрд╡рд╕рд╛рдпреЛрдВ рдХреЛ рдЛрдг рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИ, рдЬрдмрдХрд┐ IPPB рдмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ рд▓реЗрдирджреЗрди рд╕реЗрд╡рд╛рдПрдВ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
- рдпрд╣ рдзреНрдпрд╛рди рджрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рдирд╛ рдЪрд╛рд╣рд┐рдП рдХрд┐ рднреБрдЧрддрд╛рди рдмреИрдВрдХреЛрдВ рдХреЛ рдХреНрд░реЗрдбрд┐рдЯ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рдиреЗ рдХреА рдЕрдиреБрдорддрд┐ рдирд╣реАрдВ рд╣реИ, рд▓реЗрдХрд┐рди рд╡рд┐рддрд░рдг рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЕрдиреНрдп рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдиреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рде рд╕рд╛рдЭреЗрджрд╛рд░реА рдХрд░ рд╕рдХрддреЗ рд╣реИрдВред
рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░:
рдЗрд╕ рд╕рдордЭреМрддреЗ рдкрд░┬а SIDBI рдХреЗ рдЪреЗрдпрд░рдореИрди рдПрд╡рдВ рдкреНрд░рдмрдВрдз рдирд┐рджреЗрд╢рдХ (CMD) рд╢рд┐рд╡рд╕реБрдмреНрд░рдордгреНрдпрди рд░рдорди рдФрд░ IPPB рдХреА рдкреНрд░рдмрдВрдз рдирд┐рджреЗрд╢рдХ (MD) рдПрд╡рдВ┬а CEO (рдореБрдЦреНрдп рдХрд╛рд░реНрдпрдХрд╛рд░реА рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА) рдЬрдпрдВрддреА рд╡реЗрдВрдХрдЯрд░рд╛рдореВ рдиреЗ рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░ рдХрд┐рдПред
рдореБрдЦреНрдп рдмрд┐рдВрджреБ:
i.рдпрд╣ рд╕рд╛рдЭреЗрджрд╛рд░реА MSME рддрдХ рдкрд╣реБрдВрдЪрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП IPPB рдХреА рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рдкрд╣реБрдВрдЪ рдФрд░ SIDBI рдХреЗ┬а рдЙрдзрд╛рд░┬а рдФрд░ рдЛрдг рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдореЙрдбрд▓ рдХрд╛ рдЙрдкрдпреЛрдЧ рдХрд░реЗрдЧреАред
ii.IPPB┬ардЕрдкрдиреЗ рдорд░реНрдЪреЗрдВрдЯ рдСрдирдмреЛрд░реНрдбрд┐рдВрдЧ рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдо рдФрд░ рдпреВрдирд┐рдлрд╛рдЗрдб рдкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕ рдЗрдВрдЯрд░рдлреЗрд╕ (UPI), QR-рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рд╕рдорд╛рдзрд╛рди рдЖрджрд┐ рдЬреИрд╕реЗ рд╕рдВрдЧреНрд░рд╣ рд╕рдорд╛рдзрд╛рдиреЛрдВ рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ рднреБрдЧрддрд╛рди рддрдВрддреНрд░ рдХреЛ рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд╛рдЗрдЬрд╝ рдХрд░рдиреЗ рдореЗрдВ SIDBI рдХреЗ рдЧреНрд░рд╛рд╣рдХреЛрдВ рдХрд╛ рднреА рд╕рдорд░реНрдерди рдХрд░реЗрдЧрд╛ред
iii.рд╡реЗ рдбрд╛рдХ рд╕реЗрд╡рдХреЛрдВ рдХреЗ рдХреМрд╢рд▓ рдХреЛ рдЙрдиреНрдирдд рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рдВрдпреБрдХреНрдд рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рднреА рдЪрд▓рд╛рдПрдВрдЧреЗред
iv.рджреЛрдиреЛрдВ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдУрдВ рдиреЗ рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдореЗрдВ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕реЗрд╡рд╛рдУрдВ рдореЗрдВ рдирд╡рд╛рдЪрд╛рд░ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдПрдХ┬ард╣реИрдХрдереЙрди┬ардФрд░ рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рдЖрдЬреАрд╡рд┐рдХрд╛ рдЙрджреНрдпрдореЛрдВ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдПрдХ┬ард╕реНрд╡рд╛рд╡рд▓рдВрдмрди рдЪреИрд▓реЗрдВрдЬ рдлрдВрдб┬ардХреА рднреА рдШреЛрд╖рдгрд╛ рдХреАред
рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛ рдкреЛрд╕реНрдЯ рдкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕ рдмреИрдВрдХ (IPPB) рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ:
MD рдФрд░ CEO– рдЬрдпрдВрддреА рд╡реЗрдВрдХрдЯрд░рд╛рдореВ
рдореБрдЦреНрдпрд╛рд▓рдп┬атАУ рдирдИ рджрд┐рд▓реНрд▓реА, рджрд┐рд▓реНрд▓реА
рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛┬а– 2018
рдЖрджрд░реНрд╢ рд╡рд╛рдХреНрдп┬а-рдПрд╡реНрд░реА рдХрд╕реНрдЯрдорд░ рдЗреЫ рдЗрдореНрдкреЛрд░реНрдЯреЗрдиреНрдЯ, рдПрд╡реНрд░реА рдЯреНрд░рд╛рдВрд╕рдХреНрд╢рди рдЗреЫ рд╕рд┐рдЧреНрдиреАрдлрд┐рдХреЗрдВрдЯ рдПрдВрдб рдПрд╡реНрд░реА рдбрд┐рдкреЙреЫрд┐рдЯ рдЗреЫ┬а рд╡реИрд▓реНрдпреБрдПрдмрд▓, рдиреЛ┬а рдореИрдЯрд░ рдж рд╡реИрд▓реНрдпреВ
ICICI рдмреИрдВрдХ рдиреЗ ‘iFinance‘ рдкреЗрд╢ рдХрд┐рдпрд╛, рдЬреЛ рдмреИрдВрдХреЛрдВ рдореЗрдВ рдмрдЪрдд рдФрд░ рдЪрд╛рд▓реВ рдЦрд╛рддреЛрдВ рдХреЛ рджреЗрдЦрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╡рди-рд╕реНрдЯреЙрдк рд╣реИ
ICICI рдмреИрдВрдХ рд▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб рдиреЗ┬аiFinance┬ардирд╛рдордХ рдПрдХ рдирдИ рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛ рд╢реБрд░реВ рдХреА рд╣реИ, рдЬреЛ рдЧреНрд░рд╛рд╣рдХреЛрдВ-рдЦреБрджрд░рд╛ рдФрд░ рдПрдХрдорд╛рддреНрд░ рдорд╛рд▓рд┐рдХреЛрдВ рдХреЛ рдПрдХ рд╣реА рд╕реНрдерд╛рди рдкрд░ рдмреИрдВрдХреЛрдВ рдореЗрдВ рдЕрдкрдиреЗ рдмрдЪрдд рдФрд░ рдЪрд╛рд▓реВ рдЦрд╛рддреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рдореЗрдХрд┐рдд рджреГрд╢реНрдп рдкреНрд░рд╛рдкреНрдд рдХрд░рдиреЗ рдХреА рдЕрдиреБрдорддрд┐ рджреЗрддреА рд╣реИред рдпрд╣ рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛ рдЕрдиреНрдп рдмреИрдВрдХреЛрдВ рдХреЗ рдЧреНрд░рд╛рд╣рдХреЛрдВ рдХреЛ рднреА рджреА рдЬрд╛рддреА рд╣реИред
- ICICI рдмреИрдВрдХ рдЙрдкрдпреЛрдЧрдХрд░реНрддрд╛рдУрдВ рдХреЛ рдЕрдкрдиреЗ рдЦрд╛рддреЛрдВ рдХреЛ рд▓рд┐рдВрдХ рдХрд░рдиреЗ рдореЗрдВ рд╕рдХреНрд╖рдо рдмрдирд╛рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП┬ардЦрд╛рддрд╛ рдПрдЧреНрд░реАрдЧреЗрдЯрд░┬а(AA) рдкрд╛рд░рд┐рд╕реНрдерд┐рддрд┐рдХреА рддрдВрддреНрд░ рдХрд╛ рд▓рд╛рдн рдЙрдард╛рддрд╛ рд╣реИред
- рдпрд╣ рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛ ICICI рдмреИрдВрдХ рдХреЗ рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рдкреНрд▓реЗрдЯрдлрд╛рд░реНрдореЛрдВ, рдЕрд░реНрдерд╛рддреН iMobile┬ардкреЗ рдПрдкреНрд▓реАрдХреЗрд╢рди, рдЦреБрджрд░рд╛ рдЗрдВрдЯрд░рдиреЗрдЯ рдмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ (RIB), рдХреЙрд░реНрдкреЛрд░реЗрдЯ рдЗрдВрдЯрд░рдиреЗрдЯ рдмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ (CIB) рдФрд░ InstaBIZ (рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕ рдмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ рдореЛрдмрд╛рдЗрд▓ рдПрдкреНрд▓рд┐рдХреЗрд╢рди) рдкрд░ рдЙрдкрд▓рдмреНрдз рд╣реИред
iFinance┬ардХреА рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрд╛рдПрдВ:
i.’iFinance’ рд╕рднреА рдЦрд╛рддреЛрдВ рдХрд╛ рдПрдХрд▓-рджреГрд╢реНрдп рдбреИрд╢рдмреЛрд░реНрдб рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
ii.рдпрд╣ рдЙрдирдХреА рдЖрдп рдХрд╛ рд╕рд╛рд░рд╛рдВрд╢ рдФрд░ рдЙрдирдХреЗ рд╡реНрдпрдп рдХреА рд╢реНрд░реЗрдгреАрд╡рд╛рд░ рдЬрд╛рдирдХрд╛рд░реА рдкреНрд░рд╛рдкреНрдд рдХрд░рдиреЗ рдХреА рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
iii.рдпрд╣ рдЙрдкрдпреЛрдЧрдХрд░реНрддрд╛рдУрдВ рдХреЛ рд╡рд╛рд╕реНрддрд╡рд┐рдХ рд╕рдордп рдХреЗ рдЖрдзрд╛рд░ рдкрд░ рдЦрд╛рддреЛрдВ рдХреЛ рд▓рд┐рдВрдХ рдФрд░ рдбреА-рд▓рд┐рдВрдХ рдХрд░рдиреЗ рдХреА рдЕрдиреБрдорддрд┐ рджреЗрддрд╛ рд╣реИ
- рдпрд╣ рд╕рднреА рд▓рд┐рдВрдХ рдХрд┐рдП рдЧрдП рдмреИрдВрдХ рдЦрд╛рддреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рдореЗрдХрд┐рдд рдЦрд╛рддрд╛ рд╡рд┐рд╡рд░рдг рднреА рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
рдЕрдХрд╛рдЙрдВрдЯ рдПрдЧреНрд░реАрдЧреЗрдЯрд░ (AA):
i.рдПрдХ рдЕрдХрд╛рдЙрдВрдЯ рдПрдЧреНрд░реАрдЧреЗрдЯрд░ (AA) рдПрдХ рдЧреИрд░-рдмреИрдВрдХрд┐рдВрдЧ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдХрдВрдкрдиреА рд╣реИ
(NBFC) рднрд╛рд░рддреАрдп рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ рдмреИрдВрдХ (RBI) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рд╡рд┐рдирд┐рдпрдорд┐рдд рд╣реИред
ii.рдпрд╣ рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреЛ AA рдиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХ рдореЗрдВ рдХрд┐рд╕реА рдЕрдиреНрдп рд╡рд┐рдирд┐рдпрдорд┐рдд рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдЙрдирдХреЗ рдЦрд╛рддреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдПрдХ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди рд╕реЗ рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд┐рдд рдФрд░ рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рд░реВрдк рд╕реЗ рдЬрд╛рдирдХрд╛рд░реА рддрдХ рдкрд╣реБрдВрдЪрдиреЗ рдФрд░ рд╕рд╛рдЭрд╛ рдХрд░рдиреЗ рдореЗрдВ рдорджрдж рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
ICICI рдмреИрдВрдХ рд▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ:
рдкреНрд░рдмрдВрдз рдирд┐рджреЗрд╢рдХ (MD) рдФрд░ рдореБрдЦреНрдп рдХрд╛рд░реНрдпрдХрд╛рд░реА рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА (CEO) тАУ рд╕рдВрджреАрдк рдмрдЦреНрд╢реА
рдореБрдЦреНрдпрд╛рд▓рдп тАУ рдореБрдВрдмрдИ, рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░
рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд┬а– 1994
рдЯреИрдЧрд▓рд╛рдЗрди┬а– рд╣рдо рд╣реИрдВ рдирд╛ рдЦреНрдпрд╛рд▓ рдЖрдкрдХрд╛
SCIENCE & TECHNOLOGY
IAF&┬а рд╕реЗрдирд╛ рдиреЗ рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ рдорд┐рд╕рд╛рдЗрд▓ рдХрд╛ рд╕рдлрд▓ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдпрд╛
рднрд╛рд░рддреАрдп рд╡рд╛рдпреБ рд╕реЗрдирд╛ (IAF) рдиреЗ рдкреВрд░реНрд╡реА рд╕рдореБрджреНрд░реА рддрдЯ рджреНрд╡реАрдкрд╕рдореВрд╣ рдХреЗ рдЖрд╕рдкрд╛рд╕ рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ рдорд┐рд╕рд╛рдЗрд▓ рдХреЗ рд╕рддрд╣ рд╕реЗ рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдорд╛рд░ рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рд╕рдВрд╕реНрдХрд░рдг рдХрд╛ рд╕рдлрд▓ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдпрд╛ред рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдорд┐рд╢рди рдиреЗ рд╕рднреА рдкреВрд░реНрд╡рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рд┐рдд рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдпреЛрдВ рдХреЛ рдкреВрд░рд╛ рдХрд┐рдпрд╛ред
рдЗрд╕рд╕реЗ рдкрд╣рд▓реЗ, рднрд╛рд░рддреАрдп рд╕реЗрдирд╛ рдХреА рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ рдорд┐рд╕рд╛рдЗрд▓ рд░реЗрдЬрд┐рдореЗрдВрдЯ┬ардиреЗ рдЕрдВрдбрдорд╛рди рдФрд░ рдирд┐рдХреЛрдмрд╛рд░ рджреНрд╡реАрдк рд╕рдореВрд╣ рд╕реЗ рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░рд┐рдд рджреВрд░реА рдХреА рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ рд╕реБрдкрд░рд╕реЛрдирд┐рдХ рдХреНрд░реВрдЬ рдорд┐рд╕рд╛рдЗрд▓ (рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ ER) рдХреЗ рднреВрдорд┐-рд╣рдорд▓реЗ рд╕рдВрд╕реНрдХрд░рдг рдХрд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдпрд╛ рдерд╛ред
- рдорд┐рд╕рд╛рдЗрд▓ рдЕрднреА рддрдХ рднрд╛рд░рддреАрдп рд╕реЗрдирд╛ рдХреА рд╕реЗрд╡рд╛ рдореЗрдВ рдирд╣реАрдВ рд╣реИ, рдФрд░ рдЗрд╕рдХрд╛ рд╢рд╛рдорд┐рд▓ рд╣реЛрдирд╛ рдЖрдЧреЗ рдХреЗ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдХреЗ рдкрд░рд┐рдгрд╛рдореЛрдВ рдкрд░ рдирд┐рд░реНрднрд░ рдХрд░реЗрдЧрд╛ред
рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ ER рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ:
i.рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ ER рдХреЛ┬ардмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ рдПрдпрд░реЛрд╕реНрдкреЗрд╕┬арджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИ
- рдпрд╣ рд░реВрд╕ рдХреЗ┬а NPO рдорд╢рд┐рдиреЛрд╕реНрддреНрд░реЛрдпреЗрдирд┐рдпрд╛ (NPO┬а рдореИрд╢) рдФрд░ рднрд╛рд░рдд рдХреЗ рд░рдХреНрд╖рд╛ рдЕрдиреБрд╕рдВрдзрд╛рди рдФрд░ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рд╕рдВрдЧрдарди (DRDO) рдХреЗ рдмреАрдЪ рдПрдХ рд╕рдВрдпреБрдХреНрдд рдЙрджреНрдпрдо рд╣реИред
ii.рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ ER рдореВрд▓ рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ рдорд┐рд╕рд╛рдЗрд▓ рдХрд╛ рдПрдХ рдмреЗрд╣рддрд░ рд╕рдВрд╕реНрдХрд░рдг рд╣реИ, рдЬрд┐рд╕рдХреА рд╕реАрдорд╛ рдмреЗрд╕рд▓рд╛рдЗрди рд╕рдВрд╕реНрдХрд░рдг рдХреЗ рд▓рд┐рдП 290 рдХрд┐рд▓реЛрдореАрдЯрд░ рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ рд▓рдЧрднрдЧ 450 рд╕реЗ 500 рдХрд┐рд▓реЛрдореАрдЯрд░ рд╣реИред
ENVIRONMENT
рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐ : рдорд┐рдЬреЛрд░рдо рдХреЗ рдбрдВрдкрд╛ рдЯрд╛рдЗрдЧрд░ рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ рдореЗрдВ рдирдИ рдЯреЙрдб рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐ рдХреА рдЦреЛрдЬ рдХреА рдЧрдИ
рднрд╛рд░рдд рдФрд░ рдпреВрдирд╛рдЗрдЯреЗрдб рдХрд┐рдВрдЧрдбрдо рдХреЗ рд╢реЛрдзрдХрд░реНрддрд╛рдУрдВ рдиреЗ рдорд┐рдЬреЛрд░рдо рдХреЗ рдбрдВрдкрд╛ рдЯрд╛рдЗрдЧрд░ рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ (TR) рдореЗрдВ рдПрдХ рдирдИ рдЯреЛрдб рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐ “рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐ ” (рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдирд╛рдо:┬ардорд┐рдЬреЛрд░рдо рд░реЙрдХ рдЯреЙрдб) рдХреА рдЦреЛрдЬ рдХреА рд╣реИред
- рдЗрд╕рдХрд╛ рдирд╛рдо рдкреНрд░рд╕рд┐рджреНрдз рдкрд╢реБ рдЪрд┐рдХрд┐рддреНрд╕рдХ┬а S рднреВрдкрддрд┐┬а рдХреЗ рдирд╛рдо рдкрд░ рд░рдЦрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИ, рдЬрд┐рдиреНрд╣реЛрдВрдиреЗ рдХреЛрдпрдВрдмрдЯреВрд░ (рддрдорд┐рд▓рдирд╛рдбреБ) рд╕реНрдерд┐рдд рд╕рд▓реАрдо рдЕрд▓реА рд╕реЗрдВрдЯрд░ рдлреЙрд░ рдСрд░реНрдирд┐рдереЛрд▓реЙрдЬреА рдПрдВрдб рдиреЗрдЪреБрд░рд▓ рд╣рд┐рд╕реНрдЯреНрд░реА (SACON) рдореЗрдВ рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдХрд╛рд░реНрдп рдХрд┐рдпрд╛ рдерд╛.
- рдирд┐рд╖реНрдХрд░реНрд╖ рдЗрдВрдбреЛрдиреЗрд╢рд┐рдпрд╛ рдореЗрдВ рдкреНрд░рдХрд╛рд╢рд┐рдд рдПрдХ рдкрддреНрд░рд┐рдХрд╛┬ардмрд╛рдпреЛрдбрд╛рдЗрд╡рд░реНрд╕рд┐рдЯрд╕┬а рдореЗрдВ рдкреНрд░рдХрд╛рд╢рд┐рдд рдХрд┐рдП рдЧрдП рдереЗред
- ┬ардмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐┬а ‘рдмреБрдлреЛрдирд┐рдбреЗ’ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░ рдФрд░ рдЬреАрдирд╕ ‘рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕’ рд╕реЗ рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рд╣реИрдВред рдореЗрдВрдврдХ рдФрд░ рдЯреЛрдб рджреЛрдиреЛрдВ “рдЕрдиреБрд░рд╛” рдХреНрд░рдо рд╕реЗ рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рд╣реИрдВ, рдЬрд┐рд╕рдХрд╛ рдЕрд░реНрде “рдкреВрдВрдЫ рдХреЗ рдмрд┐рдирд╛тАЭ рд╣реЛрддрд╛ рд╣реИред
рдиреЛрдЯ: рд╣рд░реНрдкреЗрдЯреЛрд▓реЙрдЬрд┐рд╕реНрдЯ┬ардЬреВрд▓реЙрдЬрд┐рд╕реНрдЯ рд╣реИрдВ рдЬреЛ рд╕рд░реАрд╕реГрдк рдФрд░ рдЙрднрдпрдЪрд░реЛрдВ рдХреЗ рдЕрдзреНрдпрдпрди рдореЗрдВ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рдЬреНрдЮ рд╣реИрдВред
рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐┬а рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ:
i.рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐ рдЬреАрдирд╕ ‘рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕’ рдХреА рддреАрд╕рд░реА рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐ рдереАред рдЕрдиреНрдп рджреЛ “рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рдореЗрдШрд▓рд╛рдпрдирд╕” рдФрд░ “рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рдХреЗрдореНрдкреА” рд╣реИрдВ, рдЬреЛ рдореЗрдШрд╛рд▓рдп рдореЗрдВ рдкрд╛рдП рдЬрд╛рддреЗ рд╣реИрдВред
ii.рд╡реЗрдВ рд╢реЛрдз рдХрд╛рд░реНрдп рдиреЗ рдпрд╣ рднреА рд╕рдВрдХреЗрдд рджрд┐рдпрд╛ рдХрд┐ ‘рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐ ‘ рдХреЛ IUCN рдХреА рд▓рд╛рд▓ рд╕реВрдЪреА рдореЗрдВ рдЧрдВрднреАрд░ рд░реВрдк рд╕реЗ рд▓реБрдкреНрддрдкреНрд░рд╛рдп рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рд╢рд╛рдорд┐рд▓ рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рдПрдЧрд╛ рдХреНрдпреЛрдВрдХрд┐ рдпрд╣ рдЗрд╕рдХреЗ рдорд╛рдирджрдВрдбреЛрдВ рдХреЛ рдкреВрд░рд╛ рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
iii.рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрд╛рдПрдВ:┬ардмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐ рдЗрдВрдЯрд░рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рдмрджреНрдзреА, рд░рдВрдЧ, рддреНрд╡рдЪрд╛ рдЯреНрдпреВрдмрд░рдХреБрд▓реЗрд╢рди рдФрд░ рдУрд╡реЙрдЗрдб, рдЯреНрдпреВрдмрд░рдХреБрд▓реЗрдЯреЗрдб рдФрд░ рджрдмреА рд╣реБрдИ рдкреИрд░реЛрдЯрд┐рдб рдЧреНрд░рдВрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреА рдЙрдкрд╕реНрдерд┐рддрд┐ рдореЗрдВ рд╕рд╣-рдЬреЗрдиреЗрд░рд┐рдХ (рд╕рдорд╛рди) рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐рдпреЛрдВ рд╕реЗ┬арднрд┐рдиреНрди рд╣реИред
рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐:
i.2001 рдореЗрдВ, рдорд┐рдЬреЛрд░рдо рдореЗрдВ рдбрдВрдкрд╛ рдЯрд╛рдЗрдЧрд░ рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ рдФрд░ рдПрдирдЧреЗрдВрдЧрдкреБрдИ рд╡рдиреНрдпрдЬреАрд╡ рдЕрднрдпрд╛рд░рдгреНрдп рд╕реЗ рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рдореЗрдШрд▓рд╛рдпрдирд╕ рдХреА рд╕реВрдЪрдирд╛ рдорд┐рд▓реА рдереАред рдпреЗ рдорд╛рд╡рдмреНрд▓рд╛рдВрдЧ рд╕реЗ рд▓рдЧрднрдЧ 200 рдХрд┐рд▓реЛрдореАрдЯрд░ рджреВрд░ рд╣реИрдВ, рдЬреЛ B. рдореЗрдШрд▓рд╛рдпрдирд╕ рдХрд╛ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ рд╣реИред
ii.рдЗрдВрдЯрд░рдиреЗрд╢рдирд▓ рдпреВрдирд┐рдпрди рдлреЙрд░ рдХрдВрдЬрд░реНрд╡реЗрд╢рди рдСрдл рдиреЗрдЪрд░ (IUCN) рдиреЗ B. рдореЗрдШрд╛рд▓рдпрдирд╕ рдХреЛ рд▓реБрдкреНрддрдкреНрд░рд╛рдп рдорд╛рдирд╛ рд╣реИ рдХреНрдпреЛрдВрдХрд┐ рдпрд╣ рдорд┐рдЬреЛрд░рдо рдореЗрдВ рдбрдВрдкрд╛ рдЯрд╛рдЗрдЧрд░ рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ рд╕рд╣рд┐рдд рдПрдХ рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рд╕реНрдерд╛рдиреЛрдВ рдкрд░ рдкрд╛рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред
iii.рдмрд╛рдж рдореЗрдВ рдпрд╣ рд╕реБрдЭрд╛рд╡ рджрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдХрд┐ рдорд┐рдЬреЛрд░рдо рдореЗрдВ рдкрд╛рдП рдЬрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рдХреА рдЖрдмрд╛рджреА рдПрдХ рдирдИ рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐ рдХрд╛ рдкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐рддреНрд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддреА рд╣реИред
iv.рд╣рд╛рд▓ рд╣реА рдореЗрдВ IUCN рдХреА рд▓рд╛рд▓ рд╕реВрдЪреА рдХрд╛рд░реНрдпрд╢рд╛рд▓рд╛ рдХреЗ рджреМрд░рд╛рди, рдореЗрдШрд╛рд▓рдп рдореЗрдВ рдЪреЗрд░рд╛рдкреВрдВрдЬреА, рдкреВрд░реНрд╡реА рдЦрд╛рд╕реА рд╣рд┐рд▓реНрд╕ рдореЗрдВ рдПрдХ рджреВрд╕рд░реЗ рд╕реЗ 1.5 рдХрд┐рдореА рдХреЗ рднреАрддрд░ B. рдореЗрдШрд╛рд▓рдпрд╕ рдХреА рд╕реАрдорд╛ рдХреЛ 3 рд╕реНрдерд╛рдиреЛрдВ рддрдХ рд╕реАрдорд┐рдд рдХрд░ рджрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдерд╛ рдФрд░ рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ рдЧрдВрднреАрд░ рд░реВрдк рд╕реЗ рд▓реБрдкреНрддрдкреНрд░рд╛рдп рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдлрд┐рд░ рд╕реЗ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдерд╛ред
- рдбрдВрдкрд╛ рдЯрд╛рдЗрдЧрд░ рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ рдореЗрдВ рдПрдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рд╕рд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг рдиреЗ B. рдореЗрдШрд╛рд▓рдпрд╕ рд╕реЗ рдорд┐рд▓рддреЗ-рдЬреБрд▓рддреЗ рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рдХреА рдЖрдмрд╛рджреА рдХрд╛ рдЕрдзреНрдпрдпрди рдХрд┐рдпрд╛ рдФрд░ рдбрдВрдкрд╛ TR рдореЗрдВ рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рдЖрдмрд╛рджреА рдХреА рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд┐рдд рд╕реНрдерд┐рддрд┐ рдХрд╛ рдЖрдХрд▓рди рдХрд┐рдпрд╛ рдФрд░ рдЗрд╕реЗ рдирдИ рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐ ” B рднреВрдкрддрдпрд┐ ” рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рд╡рд░реНрдгрд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ред
OBITUARY
рдирд╛рд░реА рд╢рдХреНрддрд┐ рдкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░ рд╡рд┐рдЬреЗрддрд╛ & рдХреЗрд░рд▓ рд╡рдпрд╕реНрдХ рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдЯреЙрдкрд░ рдХрд╛рд░реНрддреНрдпрд╛рдпрд╛рдиреА рдЕрдореНрдорд╛ рдХрд╛ рдирд┐рдзрди рд╣реЛ рдЧрдпрд╛
рдХреЗрд░рд▓ рдХреЗ рд╡рдпрд╕реНрдХ рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо рдХреА рдЕрдХреНрд╖рд░рд╛ рд▓рдХреНрд╖рдо рдкрд░рд┐рдпреЛрдЬрдирд╛ рдореЗрдВ рд╢реАрд░реНрд╖ рд╕реНрдерд╛рди рд╣рд╛рд╕рд┐рд▓ рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реА рдирд╛рд░реА рд╢рдХреНрддрд┐ рдкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░ рд╡рд┐рдЬреЗрддрд╛ рдХрд╛рд░реНрддреНрдпрд╛рдпрдиреА рдЕрдореНрдорд╛ рдХрд╛ рдХреЗрд░рд▓ рдХреЗ рдЕрд▓рд╛рдкреНрдкреБрдЭрд╛ рдореЗрдВ 101 рд╡рд░реНрд╖ рдХреА рдЖрдпреБ рдореЗрдВ рдирд┐рдзрди рд╣реЛ рдЧрдпрд╛ред рдЙрдирдХрд╛ рдЬрдиреНрдо 1922 рдореЗрдВ рд╣реБрдЖ рдерд╛ред
- 2018 рдореЗрдВ, 96 рд╡рд░реНрд╖ рдХреА рдЖрдпреБ рдореЗрдВ, рдХрд╛рд░реНрддреНрдпрд╛рдпрд╛рдиреА рдЕрдореНрдорд╛ рдиреЗ рдХреЗрд░рд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдорд┐рд╢рди рдХреА рдЕрдХреНрд╖рд░рд╛рд▓рдХреНрд╖рдо (рдорд┐рд▓рд┐рдпрди рд▓реЗрдЯрд░) рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдЙрдЪреНрдЪрддрдо рдЕрдВрдХ (98/100) рд╣рд╛рд╕рд┐рд▓ рдХрд░рддреЗ рд╣реБрдП рд╢реАрд░реНрд╖ рд╕реНрдерд╛рди рд╣рд╛рд╕рд┐рд▓ рдХрд┐рдпрд╛ред рд╡рд╣ рдХреЗрд░рд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдорд┐рд╢рди рдХреЗ рддрд╣рдд рд╕рдмрд╕реЗ┬ардкреБрд░рд╛рдиреА┬ард╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдереА рдереАрдВред
i.2019 рдореЗрдВ, рдЙрдиреНрд╣реЗрдВ 53 рд╕рджрд╕реНрдп рджреЗрд╢реЛрдВ рдХреЗ рдмреАрдЪ рджреВрд░рд╕реНрде рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП┬ардХреЙрдордирд╡реЗрд▓реНрде рдСрдл рд▓рд░реНрдирд┐рдВрдЧ рдХреЗ рд╕рджреНрднрд╛рд╡рдирд╛ рд░рд╛рдЬрджреВрдд┬ардХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рднреА рдирд┐рдпреБрдХреНрдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдерд╛ред
ii.2020 рдореЗрдВ, рдЙрдиреНрд╣реЗрдВ рдорд╣рд┐рд▓рд╛ рдПрд╡рдВ рдмрд╛рд▓ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп (MoWCD) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдорд╣рд┐рд▓рд╛рдУрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рд░реНрд╡реЛрдЪреНрдЪ рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХ рдкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░┬ардирд╛рд░реА рд╢рдХреНрддрд┐ рдкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░┬ард╕реЗ рд╕рдореНрдорд╛рдирд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ред
рдЕрддрд┐рд░рд┐рдХреНрдд рдЬрд╛рдирдХрд╛рд░реА:
i.2020 рдореЗрдВ, 105 рд╡рд░реНрд╖реАрдп рдкрд░рджрд╛рджреА рднрд╛рдЧреАрд░рдереА рдЕрдореНрдорд╛, 74.5 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рдЕрдВрдХреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рде рд░рд╛рдЬреНрдп рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдорд┐рд╢рди рдХреА 4-рд╕реНрддрд░реАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдкрд╛рд╕ рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реА рд╕рдмрд╕реЗ рдЙрдореНрд░рджрд░рд╛рдЬ рдЫрд╛рддреНрд░рд╛ рдмрди рдЧрдИрдВ, рдЬрд┐рд╕рдиреЗ рдХрд╛рд░реНрддреНрдпрд╛рдпрдиреА рдЕрдореНрдорд╛ рдХреЗ рдкрд┐рдЫрд▓реЗ рд░рд┐рдХреЙрд░реНрдб рдХреЛ рддреЛрдбрд╝ рджрд┐рдпрд╛ред
ii.2023 рдХреЗ рдЧрдгрддрдВрддреНрд░ рджрд┐рд╡рд╕ рдкрд░реЗрдб рдХреЗ рджреМрд░рд╛рди, рдХреЗрд░рд▓ рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдиреЗ рдХрд╛рд░реНрддреНрдпрд╛рдпрдиреА рдХреА рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрд╛ рд╡рд╛рд▓реА “рдирд╛рд░реА рд╢рдХреНрддрд┐ рдФрд░ рдорд╣рд┐рд▓рд╛ рд╕рд╢рдХреНрддрд┐рдХрд░рдг рдХреА рд▓реЛрдХ рдкрд░рдВрдкрд░рд╛рдУрдВ” рдХреА рдПрдХ рдЭрд╛рдВрдХреА рдкреНрд░рд╕реНрддреБрдд рдХреАред
BOOKS & AUTHORS
TN рдордВрддреНрд░реА PTR рдиреЗ ChatGPT рдкрд░ рдкреБрд╕реНрддрдХ “рдж рдкреНрд░реЛрдлреЗрд╢рдирд▓реНрд╕ рд╣реИрдВрдбрдмреБрдХ рдЯреВ ChatGPT” рдХрд╛ рд╡рд┐рдореЛрдЪрди рдХрд┐рдпрд╛┬а
рддрдорд┐рд▓рдирд╛рдбреБ (TN) рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдХреЗ рд╕реВрдЪрдирд╛ рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА рдФрд░ рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рд╕реЗрд╡рд╛ рдордВрддреНрд░реА рдиреЗ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдХреЗ рдкреЗрд╢реЗрд╡рд░реЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП ChatGPT рдкрд░ рдПрдХ рдкреБрд╕реНрддрдХ “рдж рдкреНрд░реЛрдлреЗрд╢рдирд▓реНрд╕ рд╣реИрдВрдбрдмреБрдХ рдЯреВ ChatGPT” рдХрд╛ рд╡рд┐рдореЛрдЪрди рдХрд┐рдпрд╛ред
- рдкрдЯреНрдЯрд╛рднрд┐ рд░рд╛рдо V рдФрд░ рдбреВрдВрдЧрд░ рдЪрдВрдж U рдЬреИрди рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рд▓рд┐рдЦрд┐рдд рдкреБрд╕реНрддрдХ рд░реАрдбрд░рд╛рдЗрдЯ рдкреНрд░реЛрдбрдХреНрд╢рдВрд╕ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдкреНрд░рдХрд╛рд╢рд┐рдд рдХреА рдЧрдИ рдереАред
- рд▓рдЧрднрдЧ 27 рдХрд╛рд░реНрдп рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдХреЛ рдХрд╡рд░ рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реА рдкреБрд╕реНрддрдХ рд╡рд┐рддреНрдд рдкреЗрд╢реЗрд╡рд░реЛрдВ рдХреЛ рд▓рд╛рднрд╛рдиреНрд╡рд┐рдд рдХрд░реЗрдЧреАред
- рдпрд╣ рдХрд╛рд░реНрдпрд╕реНрдерд▓ рдореЗрдВ рдЙрддреНрдкрд╛рджрдХрддрд╛ рдФрд░ рджрдХреНрд╖рддрд╛ рдореЗрдВ рд╕реБрдзрд╛рд░ рдХреЗ рд▓рд┐рдП ChatGPT рдХрд╛ рдЙрдкрдпреЛрдЧ рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╣рд╛рд░рд┐рдХ рд╕рд▓рд╛рд╣ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
ChatGPT:
i.ChatGPT (рдЬреЗрдирд░реЗрдЯрд┐рд╡ рдкреНрд░реА-рдЯреНрд░реЗрдВрдб рдЯреНрд░рд╛рдВрд╕рдлрд╛рд░реНрдорд░) рдПрдХ рдЖрд░реНрдЯрд┐рдлрд┐рд╢рд┐рдпрд▓ рдЗрдВрдЯреЗрд▓рд┐рдЬреЗрдВрд╕ (AI) рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рд┐рдд рднрд╛рд╖рд╛ рдореЙрдбрд▓ рд╣реИ рдЬрд┐рд╕реЗ OpenAI рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИ рдФрд░ рдирд╡рдВрдмрд░ 2022 рдореЗрдВ рд▓реЙрдиреНрдЪ рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИред
ii.рдпрд╣ рдПрдХ AI рдЪреИрдЯрдмреЙрдЯ рд╣реИ рдЬреЛ рдорд╛рдирд╡реАрдп рд╕рдВрд╡рд╛рдж рдмрдирд╛рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкреНрд░рд╛рдХреГрддрд┐рдХ рднрд╛рд╖рд╛ рдкреНрд░рд╕рдВрд╕реНрдХрд░рдг рдХрд╛ рдЙрдкрдпреЛрдЧ рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
OpenAI рдПрдХ AI рдЕрдиреБрд╕рдВрдзрд╛рди рдФрд░ рдкрд░рд┐рдирд┐рдпреЛрдЬрди рдХрдВрдкрдиреА рд╣реИ рдЬрд┐рд╕рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ 2015 рдореЗрдВ рд╣реБрдИ рдереА рдФрд░ рдЗрд╕рдХрд╛ рдореБрдЦреНрдпрд╛рд▓рдп рд╕реИрди рдлреНрд░рд╛рдВрд╕рд┐рд╕реНрдХреЛ, рдХреИрд▓рд┐рдлрд╝реЛрд░реНрдирд┐рдпрд╛, рд╕рдВрдпреБрдХреНрдд рд░рд╛рдЬреНрдп рдЕрдореЗрд░рд┐рдХрд╛ (USA) рдореЗрдВ рд╣реИред
IMPORTANT DAYS
рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЖрдкрджрд╛ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдиреНрдпреВрдиреАрдХрд░рдг рджрд┐рд╡рд╕ 2023 – 13 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░
рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдЬрд╛рдЧрд░реВрдХрддрд╛ рдФрд░ рдЖрдкрджрд╛ рдиреНрдпреВрдиреАрдХрд░рдг рдХреА рд╡реИрд╢реНрд╡рд┐рдХ рд╕рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рдВрдпреБрдХреНрдд рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ (UN) рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЖрдкрджрд╛ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдиреНрдпреВрдиреАрдХрд░рдг рджрд┐рд╡рд╕ (IDDRR) рдкреНрд░рддрд┐рд╡рд░реНрд╖ 13 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░┬ардХреЛ рджреБрдирд┐рдпрд╛ рднрд░ рдореЗрдВ рдордирд╛рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред
- рдпрд╣ рджрд┐рди рдЖрдкрджрд╛ рдЬреЛрдЦрд┐рдореЛрдВ рдХреЛ рдХрдо рдХрд░рдиреЗ рдореЗрдВ рджреБрдирд┐рдпрд╛ рднрд░ рдореЗрдВ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рд╕рдореБрджрд╛рдпреЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рдпрд╛рд╕реЛрдВ рдХреЛ рдкрд╣рдЪрд╛рдирдиреЗ рдФрд░ рдЬрд╢реНрди рдордирд╛рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдПрдХ рдордВрдЪ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдХрд╛рд░реНрдп рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред
рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЖрдкрджрд╛ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдиреНрдпреВрдиреАрдХрд░рдг рджрд┐рд╡рд╕ 2023 рдХрд╛ рд╡рд┐рд╖рдп, “рдлрд╛рдЗрдЯрд┐рдВрдЧ рдЗрдирд┐рдХреНрд╡рд╛рд▓рд┐рдЯреА┬а рдлреЙрд░ рдП рд░реЗрд╕рд┐рд▓рд┐рдПрдВрдЯ рдлреНрдпреВрдЪрд░” рд╣реИред
рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐:
2009 рдореЗрдВ, UNGA рдиреЗ рдПрдХ рд╕рдВрдХрд▓реНрдк A/RES/64/200 рдХреЛ рдЕрдкрдирд╛рдпрд╛ рдФрд░ рдЖрдзрд┐рдХрд╛рд░рд┐рдХ рддреМрд░ рдкрд░ 13 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ рдХреЛ рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЖрдкрджрд╛ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдиреНрдпреВрдиреАрдХрд░рдг рджрд┐рд╡рд╕ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдирд╛рдорд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ред
- 2010 рд╕реЗ, IDDRR рдкреНрд░рддрд┐рд╡рд░реНрд╖ 13 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░┬ардХреЛ рдордирд╛рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред
рдЖрдкрджрд╛ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдиреНрдпреВрдиреАрдХрд░рдг рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рдВрдпреБрдХреНрдд рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ рдХрд╛рд░реНрдпрд╛рд▓рдп (UNDRR) рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ:
UNDRR рдХреЗ рдкреНрд░рдореБрдЦтАУ рдорд╛рдореА рдорд┐рдЬрд╝реБрдЯреЛрд░реА
рдореБрдЦреНрдпрд╛рд▓рдптАУ рдЬрд┐рдиреЗрд╡рд╛, рд╕реНрд╡рд┐рдЯреНрдЬрд░рд▓реИрдВрдб
рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд– 1999
>>┬а Read Full News
рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ 2023 – 13 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░
рдорд╛рдирд╡ рдкреЛрд╖рдг, рдЦрд╛рджреНрдп рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдФрд░ рд╕рдордЧреНрд░ рдХрд▓реНрдпрд╛рдг рдореЗрдВ рдЕрдВрдбреЗ рдХреЗ рдорд╣рддреНрд╡ рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ рдЬрд╛рдЧрд░реВрдХрддрд╛ рдмрдврд╝рд╛рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ рд╣рд░ рд╕рд╛рд▓ рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ рдХреЗ рджреВрд╕рд░реЗ рд╢реБрдХреНрд░рд╡рд╛рд░ рдХреЛ рджреБрдирд┐рдпрд╛ рднрд░ рдореЗрдВ рдордирд╛рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред
- 27рд╡рд╛рдВ рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ (рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ 2023) 13 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023┬ардХреЛ рдордирд╛рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ред
- рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ 2022 14 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2022 рдХреЛ рдордирд╛рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ред рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ 2024 11 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2024 рдХреЛ рдкрдбрд╝реЗрдЧрд╛ред
рд╡рд┐рд╖рдп:
рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ 2023 рдХрд╛ рд╡рд┐рд╖рдп “рдПрдЧреНрд╕ рдлреЙрд░ рдП рд╣реЗрд▓реНрдереА рдлреНрдпреВрдЪрд░” рд╣реИред
- рдпрд╣ рд╡рд┐рд╖рдп рджреБрдирд┐рдпрд╛ рднрд░ рдХреЗ рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреЛ рдЙрдирдХреА рдкреЛрд╖рдг рд╕рдВрдмрдВрдзреА рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛рдУрдВ рдХреЛ рдкреВрд░рд╛ рдХрд░рдиреЗ рдореЗрдВ рдорджрдж рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЕрдВрдбреЗ рдХреА рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдкрд░ рдкреНрд░рдХрд╛рд╢ рдбрд╛рд▓рддрд╛ рд╣реИред
рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐:
i.рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ рдХреЛ рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЕрдВрдбрд╛ рдЖрдпреЛрдЧ (IEC) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдЕрд▓рдЧ рдХрд░ рджрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдерд╛, рдЬреЛ рд╡реИрд╢реНрд╡рд┐рдХ рдЕрдВрдбрд╛ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдХрд╛ рдкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐рддреНрд╡ рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓рд╛ рдПрдХрдорд╛рддреНрд░ рд╕рдВрдЧрдарди рд╣реИ
ii.рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ рдХреЗ рджреВрд╕рд░реЗ рд╢реБрдХреНрд░рд╡рд╛рд░ рдХреЛ рд╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ рд░реВрдк рд╕реЗ “рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕” рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдордирд╛рдиреЗ рдХрд╛ рдирд┐рд░реНрдгрдп 1996 рдореЗрдВ рдСрд╕реНрдЯреНрд░рд┐рдпрд╛ рдХреЗ рд╡рд┐рдпрдирд╛ рдореЗрдВ рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд IEC рд╕рдореНрдореЗрд▓рди рдХреЗ рджреМрд░рд╛рди рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдерд╛ред
iii.рдкрд╣рд▓рд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕ 11 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 1996┬ардХреЛ рдордирд╛рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдерд╛ред
>>┬а Read Full News
*******
List of Less Important News тАУ Click Here
Current Affairs Today (AffairsCloud Today)
| рдХрд░рдВрдЯ рдЕрдлреЗрдпрд░реНрд╕ 14,15 & 16 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2023 |
|---|
| рдЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓-рд╣рдорд╛рд╕┬ардпреБрджреНрдз:┬арднрд╛рд░рдд┬ардиреЗ┬ардЗрдЬрд╝рд░рд╛рдЗрд▓┬ард╕реЗ┬арднрд╛рд░рддреАрдп┬ардирд╛рдЧрд░рд┐рдХреЛрдВ┬ардХреЛ┬ардирд┐рдХрд╛рд▓рдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬атАШрдСрдкрд░реЗрд╢рди┬ардЕрдЬрдптАШ┬ард╢реБрд░реВ┬ардХрд┐рдпрд╛ |
| рднрд╛рд░рддреАрдп┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ардХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡┬а2023┬арджрд┐рд▓реНрд▓реА┬ардореЗрдВ┬ардЖрдпреЛрдЬрд┐рдд;┬ардЕрдВрддрд░рд┐рдХреНрд╖┬ардЙрджреНрдпреЛрдЧ┬ардХреЛ┬ардмрдврд╝рд╛рд╡рд╛┬арджреЗрдиреЗ┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬аISpA &┬ардлреНрд░рд╛рдВрд╕┬ардХреЗ┬аGIFAS┬ардиреЗ┬аMoU┬ардкрд░┬ард╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░┬ардХрд┐рдП |
| рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардордВрддреНрд░реА┬ардордирд╕реБрдЦ┬ардордВрдбрд╛рд╡рд┐рдпрд╛┬ардиреЗ┬аNIMHANS┬ардореЗрдВ┬ардирдИ┬ард╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдУрдВ┬ардХрд╛┬ардЙрджреНрдШрд╛рдЯрди┬ардХрд┐рдпрд╛┬а&┬ардЯреЗрд▓реА-MANAS┬ардХреЗ┬ардирдП┬ард▓реЛрдЧреЛ┬ардХрд╛┬ардЕрдирд╛рд╡рд░рдг┬ардХрд┐рдпрд╛ |
| рдмрдЪреНрдЪреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рдмрдВрдзрди┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬аMWCD┬ардиреЗ┬ардмрдЪреНрдЪреЛрдВ┬ардореЗрдВ┬ардХреБрдкреЛрд╖рдг┬ардХреЗ┬ардкреНрд░рдмрдВрдзрди┬ардХреЗ┬ард▓рд┐рдП┬ардкреНрд░реЛрдЯреЛрдХреЙрд▓┬ард▓реЙрдиреНрдЪ┬ардХрд┐рдпрд╛ |
| рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп┬ардордВрддреНрд░реА┬ардЕрд░реНрдЬреБрди┬ардореБрдВрдбрд╛┬ардиреЗ┬ардЭрд╛рд░рдЦрдВрдб┬ардореЗрдВ┬ардЖрджрд┐┬ардорд╣реЛрддреНрд╕рд╡┬ардХрд╛┬ардЙрджреНрдШрд╛рдЯрди┬ардХрд┐рдпрд╛ |
| рдЧреНрд▓реЛрдмрд▓┬ард╣рдВрдЧрд░┬ардЗрдВрдбреЗрдХреНрд╕┬а2023:┬арднрд╛рд░рдд┬ардЪрд╛рд░┬ардкрд╛рдпрджрд╛рди, 125┬арджреЗрд╢реЛрдВ┬ардореЗрдВ┬а111рд╡реЗрдВ┬ард╕реНрдерд╛рди┬ардкрд░┬ардлрд┐рд╕рд▓рд╛ |
| RBI┬ардиреЗ┬ардЗрдВрдб┬ардмреИрдВрдХ┬ард╣рд╛рдЙрд╕рд┐рдВрдЧ┬ард▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб┬ардХрд╛┬аCoR┬ард░рджреНрдж┬ардХрд┐рдпрд╛;┬ардкреЗрдЯреАрдПрдо┬ардкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕┬ардмреИрдВрдХ┬ардкрд░┬а5.39┬ардХрд░реЛрдбрд╝┬ард░реБрдкрдпреЗ┬ардХрд╛┬ардЬреБрд░реНрдорд╛рдирд╛┬ард▓рдЧрд╛рдпрд╛ |
| SIDBI & IPPB┬ардиреЗ рджреВрд░рд╕реНрде рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдореЗрдВ┬аMSME┬ардХреЛ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП┬аMoU┬ардкрд░ рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░ рдХрд┐рдП |
| ICICI┬ардмреИрдВрдХ рдиреЗ┬атАШiFinanceтАШ┬ардкреЗрд╢ рдХрд┐рдпрд╛,┬ардЬреЛ рдмреИрдВрдХреЛрдВ рдореЗрдВ рдмрдЪрдд рдФрд░ рдЪрд╛рд▓реВ рдЦрд╛рддреЛрдВ рдХреЛ рджреЗрдЦрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╡рди-рд╕реНрдЯреЙрдк рд╣реИ |
| IAF&┬а┬ард╕реЗрдирд╛┬ардиреЗ рдмреНрд░рд╣реНрдореЛрд╕ рдорд┐рд╕рд╛рдЗрд▓ рдХрд╛ рд╕рдлрд▓ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдпрд╛ |
| рдмреБрдлреЛрдЗрдбреНрд╕ рднреВрдкрддрдпрд┐ : рдорд┐рдЬреЛрд░рдо рдХреЗ рдбрдВрдкрд╛ рдЯрд╛рдЗрдЧрд░ рд░рд┐рдЬрд░реНрд╡ рдореЗрдВ рдирдИ рдЯреЙрдб рдкреНрд░рдЬрд╛рддрд┐ рдХреА рдЦреЛрдЬ рдХреА рдЧрдИ |
| рдирд╛рд░реА рд╢рдХреНрддрд┐ рдкреБрд░рд╕реНрдХрд╛рд░ рд╡рд┐рдЬреЗрддрд╛┬а&┬ардХреЗрд░рд▓ рд╡рдпрд╕реНрдХ рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдЯреЙрдкрд░ рдХрд╛рд░реНрддреНрдпрд╛рдпрд╛рдиреА рдЕрдореНрдорд╛ рдХрд╛ рдирд┐рдзрди рд╣реЛ рдЧрдпрд╛ |
| TN┬ардордВрддреНрд░реА┬аPTR┬ардиреЗ┬аChatGPT┬ардкрд░ рдкреБрд╕реНрддрдХ┬атАЬрдж рдкреНрд░реЛрдлреЗрд╢рдирд▓реНрд╕ рд╣реИрдВрдбрдмреБрдХ рдЯреВ┬аChatGPTтАЭ┬ардХрд╛ рд╡рд┐рдореЛрдЪрди рдХрд┐рдпрд╛ |
| рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЖрдкрджрд╛ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдиреНрдпреВрдиреАрдХрд░рдг рджрд┐рд╡рд╕┬а2023 тАУ 13┬ардЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ |
| рд╡рд┐рд╢реНрд╡ рдЕрдВрдбрд╛ рджрд┐рд╡рд╕┬а2023 тАУ 13┬ардЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ |



